Recensie: The Stanley Parable

In 2011 knutselde de toen 22-jarige Davey Wreden een eigen game in elkaar met behulp van de Source game Engine van Valve (bekend van de Half-Life­-games). The Stanley Parable was een van de meest opmerkelijke games van 2011, met een unieke metanarratief en een veelheid aan mogelijke eindes. Met enige hulp van Valve bouwde Wreden een nieuwe HD-versie van zijn game, die in oktober 2013 werd uitgebracht voor de PC.

stanleyparable

Wat The Stanely Parable eigenlijk is, valt moeilijk te beschrijven. Het valt niet onder te brengen in klassieke genres als shooters of rpg’s. Er wordt niet in gevochten en het enige dat je als speler kan doen, is het maken van vaak hele simpele keuzes. De gevolgen van die keuzes bepalen het verloop van het verhaal.

Je begint als speler als een identiteitsloze, grijze kantoormuis met de naam Stanley. Je doet dag in, dag uit hersenloos werk, dat door de narrator van de game (Kevan Brighting) treffend wordt omschreven als ‘je drukt de knoppen van je toetsenbord in zoals die op het computerscherm verschijnen’. Dan, op een goede dag, verdwijnen al je collega’s. Het kantoor is leeg, alsof iedereen in een oogwenk in lucht is opgegaan. Stanley (bestuurd door de speler) gaat dan op onderzoek in het kantoor om achter de gruwelijke waarheid te komen.

Tot zo ver is het nog niet echt spectaculair te noemen, behalve dat ik als 22-jarige net Tomb Raider 2 kon uitspelen, laat staan een eigen spel in elkaar sleutelen. Maar de complexiteit van de game narrative neemt al snel toe. Je hoort de stem van de verteller, die beschrijft wat ‘Stanley’ precies doet. Het commentaar volgt de acties exact. Dan wordt het tijd om te kiezen welke deur je neemt, links of rechts? De verteller in het spel, zegt (c.q. voorspelt) dat je de linkerdeur neemt. Dat kan je ook inderdaad doen, en het verhaal gaat gewoon door. Je kan echter ook kiezen om de rechterdeur te nemen. De game narrator valt dan ineens uit zijn rol en spreekt Stanley (en dus de speler) rechtstreeks aan: ‘Hé, waarom luister je niet naar wat ik vertel? Neem de linkerdeur.’

En zo zijn er talloze keuzemomenten, die tot minstens achttien verschillende eindes leiden. Tenminste, zoveel heb ik er gespeeld, maar er zijn er waarschijnlijk nog veel meer. En hoe meer je in de myriaden van narratieve opties verzeild raakt, hoe meer de game de speler gaat manipuleren. Het begint met omgekeerde psychologie. De stem zegt: ‘Ga NIET de trap op.’ Als je de trap opgaat, zegt de stem: ‘Goed zo, ik wist dat je niet naar me zou luisteren.’ Maar als je de trap inderdaad niet opgaat, zegt de stem: ‘Eindelijk luister je naar me.’ Je hebt als speler geen enkele notie van wat nu precies de bedoeling van het spel is, of wat de intenties van de narrator zijn.

De game narrative van The Stanley Parable zit dan ook op een metaniveau. In eerste instantie denk je dat je het verhaal van de saaie kantoorslaaf Stanley volgt. Dan blijkt dat je Stanley’s verhaal kan manipuleren door bepaalde keuzes te maken. Het blijkt mogelijk dat je je actief kan verzetten tegen de verteller, alsof het schepsel in opstand komt tegen zijn schepper. Alsof Sneeuwwitje tegen Walt Disney zegt, ‘ja, in dat stomme huis ga ik niet wonen met al die rare dwergen.’ Daarna voel je je als speler zelf gemanipuleerd door het spel, tot het moment waarop je je niet meer zeker voelt wie nu de baas is over het spel en het verloop ervan. Ik vond het een vervreemdende ervaring, die ik nog niet eerder heb gehad met videogames.

The Stanley Parable begint als een ietwat saaie ‘left behind’-achtige game waarin je als enige levende mens op aarde over bent. Maar al snel verandert de game in een filosofische (en humoristische) reflectie op het menselijk bestaan, op het idee van menselijke vrijheid en de mate waarin wij in staat zijn de wereld om ons heen werkelijk te begrijpen. Niet iedereen zal deze game kunnen waarderen, maar wie zijn hersens eens lekker wil uitdagen, kan deze game niet links laten liggen. The Stanley Parable is een postmoderne parabel over de onbegrijpelijkheid van je eigen bestaan.

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Theology. Hij blogt op Goedgezelschap.eu.

Advertenties

4 responses to “Recensie: The Stanley Parable”

  1. flipsonius says :

    Interessant. Mijn eerste associatie is het verhaal ‘de Tuin van paden die zich splitsen’ van Jorge Luis Borges (over tijd en parallelle toekomsten en werelden). En eindelijk is een game waarin je niet al schietend naar het einde moet zien te worstelen.

  2. Im Gegenteil says :

    Op zich wel interressant idee, maar ik ga toch liever voor een gristelijke versie van GTA!