Wierook en pepermunt

Wierook-en-pepermunt-Janneke-Nijboer-Eric-van-den-BergWie ooit de episode ‘The Father, the Son and the Holy Guest Star’ van the Simpsons heeft gezien, weet wat katholieken en protestanten van elkaar scheiden. De Simpson-familie is protestants, maar in deze episode bekeren Bart (zoon) en Homer (vader) zich tot het katholicisme. De protestantse Marge (moeder) vraagt aan haar dominee hoe dat toch moet in het hiernamaals. En dan gaat ze aan het fantaseren. De protestantse hemel is dunbevolkt met kakkerige mannen en vrouwen die tennis en croquet spelen en thee drinken. De katholieke hemel puilt uit van de feestvierende, zuipende, gokkende, vrijende en vechtende vrijbuiters. En zelfs Jezus voelt zich meer thuis in de katholieke dan in de protestantse hemel.

Het laatste hoofdstuk van Wierook en pepermunt is dan ook getiteld ‘Een hemels schisma? Een luchtig slotwoord geïnspireerd door Homer Simpson’. Auteurs Janneke Nijboer en Eric van den Berg komen elkaar na hun fictieve dood tegen in de hemel en verbazen zich over de overeenkomsten en verschillen tussen hun geloofstraditie. Hun hemel is echter bij lange na niet leeg: ‘De jongens van Staat Geschreven spelen gitaar en dragen gedichten voor. Iets verderop trekken Boele Ytsma en Berthe van Soest wat duurzame Saints and Angels-kaarten en nog wat verder overleggen redacteur Andries en vormgever Benny van Goedgelovig aan wie ze de Mockfish Award gaan uitreiken. Fred Omvlee is hier niet te bekennen, hij heeft gekozen voor het Elvispaviljoen.’ Zelfs uw eigen recensent komt voorbij: ‘Frank G. Bosman zet een boom op met Maria Magdalena aan de voeten van de troon van God’.

ALTIJD IS KORTJAKJE ZIEK

Heel de oecumenische twittersfeer komt voorbij. Niet verwonderlijk, want de beide auteurs hebben elkaar leren kennen op de sociale media. De lichtvoetigheid en bondigheid die de sociale media eigen is, en vooral twitter met zijn 140 tekens, is ook in dit boek te bemerken. Zo gebruiken Van den Berg en Nijboer het bekende liedje ‘Altijd is kortjakje ziek’ als kapstok om iets over hun eigen traditie te vertellen. Nijboer focust op het ‘zilverwerk’ en daarmee de centrale positie van Het Woord in het protestantisme. ‘In de protestantse kerk heeft de bijbel als zuiver woord van God min of meer de status van de heilig relikwie.’

Eric van den Berg gebruikt ook ‘kortjakje’, maar geeft een hele andere interpretatie. Hij citeert het derde couplet ‘’s Zondags als haar liefste komt / is Kortjakje goed gezond.’ Waar Nijboer vooral zaken uitlegt – heel helder en gestructureerd – zoekt Van den Berg het in een meer poëtische, narratieve stijl. Kortjakje leidt hem naar De Geliefde. ‘Als ik de christelijke interpretatie doortrek zou die liefste zomaar Christus kunnen zijn. Christus die zichzelf in de eucharistie geeft. De geliefde Geneesheer die ieder geneest. En dan wordt Kortjakje helemaal katholiek.’ Van den Berg put hier uit een bekende topos uit de patristische theologie: Christus Medicus, Christus als geneesheer van de ziel.

DE KERK: VERGADEREN EN PERSOONLIJKE WEG

Het cliché is dat rooms-katholieken een sterke band met het instituut ‘kerk’ hebben, en protestanten daar juist een afkeer van hebben. In Wierook en pepermunt lijkt het omgekeerd. Nijboer moppert op het vele werk, vergaderingen, synodes, enzovoorts. ‘Ik vergader, jij vergadert, wij vergaderen. Lang geleden zag ik een gedicht dat ongeveer zo begon. (…) veel kerkenwerk begint en eindigt met vergaderen.’ Dezelfde klacht die ik overigens van veel r.k.-pastores te horen krijg.

Van den Berg zoekt het meer in de persoonlijke sfeer, bijna geen woord over bisschoppen of pausen, wel over heiligen, mystici en het Tweede Vaticaans Concilie. Het zou hem zomaar op een ander cliché kunnen komen te staan. ‘Weer zo’n cultuurkatholiek die de esthetiek van de katholieke kerk boven de moraal en de leer zet.’ Van den Berg heeft hier eigenlijk niet zo’n probleem mee: ‘De balans tussen dogmatiek en volksdevotie is een persoonlijke weg, waarin je het ideaal van het leven vormgeeft in de soms weerbarstige praktijk.’ Zo komt ook het verschil tussen katholiek en protestants niet alleen in woorden, maar ook in vorm en stijl tot uitdrukking.

Wierook en pepermunt is vlot geschreven, vol met humor, relativering en persoonlijke ontboezemingen. Het ruikt goed en het smaakt naar meer. Het is een goed gelukt oecumenisch experiment.

Eric van den Berg en Janneke Nijboer, Wierook en pepermunt. Een ontmoeting van tradities, Ark Media (2013), 9789033800375

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Theology. Hij blogt op Goedgezelschap.eu.

Advertenties

7 responses to “Wierook en pepermunt”

  1. henkjan37 says :

    wel een erg zoutloos stukkie..

  2. pknbroeder says :

    @ GG

    Sinds wanneer gaan katholieken naar de hemel.
    Luther was destijds vrij duidelijk lijkt mij.
    Het is leuk om over de hemel te fantaseren,
    maar hoe zit het met de hel.
    Die zit behoorlijk vol, daar is de bijbel heel
    Duidelijk over, theologisch erg zwak artikel en
    bovendien godslasterlijk om over de hemel te fantaseren, hiermee plaats je jezelf boven de HEERE. Dit zeer gevaarlijk, wee u broeders en zusters.

  3. Agilhartje says :

    Oecumene is al een tijdje uit het nieuws en het is sowieso niet erg spannend. Het zal wel aan mij liggen maar als iemand het over de eenheid van de kerk heeft krijg ik meteen een gaapaanval en worden mijn oogleden zwaar.
    En dat terwijl het zoeken naar eenheid toch een Goddelijke Opdracht is. Toch?

  4. Jeroen Mank says :

    @Agilhartje
    *iets van eenheid in verscheidenheid mompelt*

  5. Alain Verheij says :

    Deze satirische beschouwing op verschil katho-prots is ook geestig: http://www.youtube.com/watch?v=fUspLVStPbk

  6. Fleur Michaelis says :

    ‘Wij van WC-eend adviseren WC-eend’? Zelfs de NieuwWij-redacteur die dit boek recenseerde, kon er niet om heen dat het wel érrug inhoudsloos was: http://www.nieuwwij.nl/opinie/recensie-van-wierook-en-pepermunt/

  7. goedgelovig says :

    @Fleur Michaelis: Dat is ook de feedback die we recensent Bosman gaven. Iets meer persoonlijke afstand tot de auteurs is beter voor de recensie.