Het eeuwige leven van de ‘soul cloud’

masterrebootDe game Master Reboot voert een uniek theologisch experiment uit. Wat als je jouw herinneringen in the cloud zou kunnen bewaren, zodat je na je lichamelijk dood eeuwig kan blijven voortbestaan? De game mengt een uiterst ingenieus concept met een indringende narratief, maar presteert grafisch en speltechnisch helaas ver onder de maat.

De beste game innovaties komen vaak niet van de grote gamestudio’s, maar van indi’s. Deze onafhankelijke programmeurs of kleine studio’s malen minder om het grote geld, maar willen vooral nieuwe spelconcepten bedenken. Denk aan games als Braid (2008), Limbo (2010) of The Bastion (2011), stuk voor stuk geproduceerd door indi’s en juweeltjes. In dit rijtje past sinds begin november ook de game Master Reboot van Wales Interactive, een kleine studio uit Wales.

De kracht van Reboot ligt niet in de graphics (leijk) of de intuïtieve besturing (slecht), maar vooral in het concept: verkrijg het eeuwige leven door je ziel te uploaden naar de cloud.

‘Soul Cloud’

In de nabije toekomst hebben de programmeurs David Ree en Madison Jones een revolutionaire nieuwe internetdienst bedacht, de soul cloud. Net zoals je vandaag de dag al van alles ‘in the cloud’ (d.w.z. op internet) kan bewaren – foto’s, filmpjes, tekstdocumenten, enzovoorts – kan je in de ‘soul cloud’ hetzelfde doen met je herinneringen. Perfect voor als je dood gaat. En wie gaat er nu (uiteindelijk) niet dood? Precies. Een gouden marketinginstrument. Gebruikers kunnen bij leven en welzijn hun complete herinnering uploaden naar de ‘soul cloud’ zodat na zijn of haar lichamelijk dood, de nabestaanden kunnen inloggen op het account van hun gestorven geliefde. Op die manier kan je voor periodes van maximaal vier uur de geliefde herinneringen van de overledene aan jou samen herbeleven.

Saren

In de game Reboot wordt je zonder enige vorm van uitleg – een van de kenmerken van een indi game – in een bizarre, psychedelische wereld gegooid. Langzamerhand kom je er als speler achter dat je gevangen zit in de herinneringen van een ‘soul cloud’-gebruiker. Je komt pas op het einde van het spel achter de identiteit van je spelkarakter. Er zijn herinneringen van je babytijd compleet met een huiskamer van gigantische proporties en van verliefdheid op een exotisch strand, maar ook van een vliegtuigcrash en de dood van dierbaren. De speler moet allerlei puzzels oplossen om bij de uitgang van de levels te komen, gehinderd door het totale gebrek aan narratieve context en een geheimzinnig zombiemeisje met de naam Saren dat je efficiënt naar het leven staat. Saren lijkt nog het meest op Alma uit de F.E.A.R.-franchise, en ze is bijna even eng. Master Reboot is dan ook geen spel voor kleine kinderen.

Minpunten

Master Reboot lijdt, ondanks het briljante concept en de ijzingwekkende sfeer, echter wel aan een paar bijzonder vervelende minpunten, die mij er soms bijna toe brachten het spel links te laten liggen. Speltechnisch gezien lijkt Reboot op een slecht gelukt huwelijk tussen een ouderwetse point & click adventure uit de jaren negentig van de vorige eeuw en een relatief geweldloze first person shooter. De graphics zijn dan ook zo retro dat de game er lelijk van wordt. De meeste puzzels in het spel zijn best te doen, maar vaak zo volstrekt beroofd van elke logica dat gokken de meest efficiënte manier is ze op te lossen. Bovendien moet je een paar keer een hindernisbaan passeren, wat altijd een crime is bij first person shooters: je ziet immer niet precies wat je spelkarakter doet. Deze gebreken zijn zo hinderlijk dat het spelplezier je soms danig ontnomen wordt.

Mysteri

Het verhaal van Reboot blijft echter meesterlijk. Het digitale domein, internet, wordt gepresenteerd als een postmoderne variant van ‘het transcendente’. Door de beheersing van de techniek zou de mens in staat zijn het eeuwig leven in het hier en nu te realiseren. De dood lijkt voorgoed overwonnen, niet door goddelijke interventie, maar door menselijke macht. In een in-game flyer van Mysteri, de omineuze naam van de het bedrijf dat de ‘soul cloud’ beheert, staat een verrijzenisscène afgebeeld, compleet met een voorstelling van de gebruiker als engeltje met vleugels en aureool. Mens overwint de dood.

‘Hubris’

Maar al snel blijkt dat het project van Mysteri ‘hubris’ is, dodelijke overmoed. De server waarop de ‘soul cloud’ draait heeft steeds vaker last van technische problemen, niet in de laatste plaats veroorzaakt door het massale gebruik ervan. Sommige nabestaanden klagen steen en been dat de herinneringen van hun gestorven maar geuploade geliefden onherstelbaar beschadigd zijn. ‘Mijn man is voor de tweede keer gestorven,’ aldus een klager op de in-game social media. De overwinning op de dood blijkt niet definitief, maar slechts het uistellen van het onvermijdelijke.

Bewustzijn

Helemaal briljant wordt Reboot als de game reflecteert op het ‘bestaan’ van de herinneringen in de ‘soul cloud’. De herinneringen van de overledenen blijken namelijk niet simpel verslagen van het verleden, maar reenactments van het verleden. De herinneringen van de ‘soul cloud’-gebruiker ontwikkelen een eigen bewustzijn. Voor de gebruiker lijkt het alsof het leven dat zij leven het echte leven van alledag is. Langzamerhand dringt echter het besef op dat de ‘gebruiker’ gevangen zit in zijn eigen herinneringen in de ‘soul cloud’ gedoemd om zijn eigen leven keer op keer te beleven. En dat geldt voor de goede maar ook voor de slechte herinneringen.

Vagevuur

Door de game heen zijn er vreemde, magische symbolen te vinden die allerlei cryptische omschrijvingen geven, die je pas aan het einde van de game kan begrijpen. Het eerste symbool bevat de tekst: Purgatory is forever, ‘het vagevuur is voor eeuwig’. Daarmee krijgt het ‘leven’ van de ‘soul-cloud’-gebruiker een vieze bijsmaak. De ‘soul cloud’ blijkt geen hemel-op-aarde (of liever gezegd, op internet), maar een vagevuur. De lichaamloze, maar de van zichzelf bewuste gestorvene zit gevangen in een repetitief bestaan zonder uitzicht. Hij wordt gekweld door verveling en wroeging over vroegere zonde, zonder er ooit nog iets aan te kunnen doen. Een ‘tweede dood’ door het wissen van de data op de server lijkt dan nog te verkiezen boven zo’n zinloos bestaan.

Ziel

De herinneringen van de gebruiker van de ‘soul cloud’ lijken langzamerhand verdacht veel op iets dat je een ‘ziel’ zou kunnen noemen: dat ene onbestemde stukje dat zorgt voor de continuïteit tussen dit leven en het hiernamaals. Master Reboot koppelt heel expliciet de ziel aan het herinneringsvermogen van de mens. Wie zich herinnert, bestaat. En wie zich niets meer herinnert, bestaat niet langer. Een van de herinneringen die je als speler doormaakt, brengt je naar een klaslokaal op de middelbare school. Met krijt staat op het bord een geheugenblok getekend, zoals je er zoveel tegenkomt in de ‘soul cloud’. Daarnaast staat een ‘=’ en ‘21g?’ Dat vergt enige uitleg.

21 gram

In 1907 voerde de arts Duncan MacDougall een experiment uit. Hij wilde bewijzen dat de ziel écht bestaat, niet alleen in de harten van de gelovigen, maar ook in empirisch aantoonbare zin. MacDougall woog zes stervende patiënten op een industriële weegschaal, vlak voor en vlak na hun dood: het verschil was 21 gram. Er kwam veel wetenschappelijke kritiek op het experiment: de methode zou niet fijn genoeg zijn, het experiment is op te kleine schaal uitgevoerd, en de uitkomsten zijn niet reproduceerbaar. Maar de referentie is blijven bestaan: de ziel weegt 21 gram. Bløf maakte er nog een liedje met dezelfde titel over: 21 gram (2011).

Conclusie

Master Reboot stelt de geuploade herinneringen van de gestorven ‘soul cloud’-gebruikers op deze manier expliciet gelijk aan de menselijke ziel. Helaas dat de menselijke hubris een wreed einde maakt aan deze postmoderne fantasie. Als het spel meer werk van zijn graphics had gemaakt en enkele andere technische zaken beter had aangepakt, was het een spel zonder weerga geworden. Nu is het een goed verhaal, geen goede game. Wel een héél erg goed verhaal. Dat dan weer wel.

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Theology. Hij blogt op Goedgezelschap.eu.

Advertenties

3 responses to “Het eeuwige leven van de ‘soul cloud’”

  1. Johan says :

    Je herinneringen in de cloud bewaren. Dat heet toch bloggen?

  2. Im Gegenteil says :

    Daar ga ik geen geld aan spenderen.