Recensie: BioShock Infinite

Bioshock-Infinite-LogoBioshock Infinite is ongetwijfeld één van de beste spellen ooit gemaakt. Niet vanwege de gameplay of de graphics – hoewel die adembenemend zijn – maar vanwege één van de meest complexe verhaallijnen uit de moderne geschiedenis. Vergeet The Matrix, vergeet Inception, welkom in de vliegende stad Columbia en haar wrede profeet Comstock. ‘Wie niet gedoopt wordt en zijn zonden laat wegwassen, zal het nieuwe Eden niet binnengaan’.

In 2007 creëerde Ken Levine Bioshock: de stad op de bodem van de oceaan, geschapen door de superkapitalistische Andrew Ryan. Levine’s knappe commentaar-in-game-formaat op het superkapitalisme van de Russisch-Amerikaanse filosoof en romanschrijver Ayn Rand deed samen met een geweldige gameplay, bizarre plot twists en overtuigende personages Bioshock toetreden tot de absolute eredivisie van de gaming-industrie. Nu is Levine terug met Bioshock Infinite, en wederom verlegt hij de grenzen van zijn vakgebied. Levine geeft zelfs op het einde van het spel een vette knipoog naar zijn eerste schepping.

Columbia

In Bioshock Infinite komt de speler in de persoon van Booker DeWitt, een verlopen detective, terecht in op een vliegende stad met de naam Columbia. Qua architectuur is de stad een prettige mengeling van Europese Art-Deco en Amerikaans kolonialisme. Genoemd naar de personificatie van de Amerikaanse onafhankelijkheid is Columbia het toonbeeld van Amerikaans exceptionisme. Het verhaal speelt zich af in 1912 en de vliegende stad is gebouwd in opdracht van de Amerikaanse regering om overal ter wereld te kunnen laten zien hoe geweldig goed en machtig Amerika nu eigenlijk wel is. De inwoners van Columbia aanbidden dan ook onbekommerd ‘de H. Jefferson, Washington en Franklin.’ En voor de speler überhaupt Columbia kan binnengaan, moet hij eerst hardhandig worden gedoopt in dat speciale Amerikaanse geloof.

De profeet

De stad wordt bestuurd door een profeet met de naam Comstock, type dominee-met-lange-witte-baard. En de religie die deze Comstock predikt houdt het midden tussen een evangelisch aandoend christendom gecombineerd met goddelijk geautoriseerd racisme en klassendenken. Voor blanke welgestelden heeft Comstock en Zijn God in Columbia het nieuwe Eden geschapen. Maar voor wie zwart en arm is, is het vliegende eiland een net zo diepe put als waar ook ter wereld. ‘God is genadig en barmhartig,’ aldus de profeet. ‘Maar ik ben slechts een profeet, dus ik hoef het niet te zijn.’

Veel tegelijk

Bioshock Infinite is een heleboel tegelijk. En meestal betekent dit dat zo’n game nooit echt kan slagen. Levine’s laatste creatie is de spreekwoordelijke uitzondering. Basaal is Bioshock Infinite een hybride tussen een shooter en een roll playing game (RPG), zoals zijn voorganger Bioshock of bijvoorbeeld Fallout 3 en Dishonored. Niet echt veel nieuws onder de zon nog, hoewel Levine alles goed doet qua gameplay, graphics en geluid. De echte rijkdom van het spel ligt echter in de grote variëteit aan maatschappelijke thema’s en de ultragecompliceerde verhaallijn.

Lam Gods

Zoals vaker gebeurd in de huidige generatie games heb je als speler eigenlijk geen idee wat je moet doen en of waarom. Het enige dat de speler weet is dat de gokkende en zuipende Booker DeWit ‘zijn schuld moet afbetalen  door het meisje naar New York te brengen’. In Columbia kom je er al snel achter dat het ‘meisje’ dat je moet ontvoeren, vereerd wordt als ‘het lam Gods’, de dochter van de profeet Comstock. Ze wordt als een 20e eeuwse Rapunzel gevangen gehouden in één enorm standbeeld van een verder onbekende aartsengel die aan Comstock opdracht gaf dit nieuwe Eden te bouwen. En zo zit het spel, zeker in het eerste gedeelte, tjokvol met verwijzingen naar de christelijke traditie, maar dan met een twist. Zo draagt DeWitt een brandmerk op zijn hand met de letters ‘AD’ dat hem voor de inwoners van Columbia direct tot de ‘slechte herder’ maakt. Later blijkt de betekenis van AD erg gecompliceerd te zijn, maar ik kon niet helpen aan Agnus Dei, ‘lam Gods’ te denken.

Bioshock_infinite

Elisabeth

In het tweede gedeelte van de game raken de sociale en religieuze elementen wat op de achtergrond, zonder overigens echt helemaal uit beeld te geraken. De game focust zich dan echter meer op de psychologische band tussen Booker en het ‘meisje’ Elisabeth (dat overigens een flinke, volwassen meid blijkt te zijn). Levine slaagt erin om in hele kleine doseringen de achtergrondinformatie over DeWitt vrij te geven. Altijd genoeg om door te willen spelen, altijd te weinig om nu echt te weten hoe het zit. Elisabeth begeleidt je voor het grootste gedeelte van het spel en – wonder boven wonder – loopt ze je nooit in de weg. In tegendeel: als de speler horden vijanden aan het neermaaien is, zoekt zij naar bruikbare spullen die ze te toewerpt. Bovendien zorgt ze altijd buiten het vijandelijk vuur te blijven, dus je bent niet de halve game aan het baby-sitten.

Geloofwaardig

De epiloog van de game is bijzonder lang. En elke inhoudelijke opmerking zou teveel van het einde verklappen. Maar tijdens die epiloog zit je als speler een aantal keren flink met je ogen te knipperen. Zelden heb ik meer plotwendingen achter elkaar gezien, en één voor één geloofwaardig. Voorwaar een hele knappe prestatie. Wie op YouTibe zoekt, komt een compilatie van gamebeelden tegen. Spelers hebben de narratief van Bioshock Infinite achter elkaar gezet. Resultaat is meer dan drie uur film. Levine’s gamenarratief is dan ook een bioscoopfilm waardig.

Metafysische game

De levensbeschouwelijke pointe van deze game zit hem niet in de (overigens terechte) kritieken op de voor ons Europeanen vaak zo vreemde mix van Amerikaans patriottisme en christendom, zoals je op het eerste gezicht zou kunnen denken. Levine mikt echter hoger, zoals eerder in Bioshock. Deze game filosofeert feitelijk over de grondstructuur van het bestaan van de kosmos. Levine speelt met dimensies, tijdlijnen en alternatieve realiteiten die onderling op de vreemdste manieren met elkaar verbonden zijn. Als er ooit een spel was dat metafysische vraagstukken op tafel legt, dan is het dit spel wel.

Vergeving

Dit levert echter geen fatalisme op noch het soort vrijheid/blijheid zonder enige vorm van verantwoordelijkheid. In tegendeel. Levine maakt duidelijk dat ieder mens ten alle tijde verantwoordelijk is voor zijn eigen leven en de keuzes die hij in dit leven maakt en de consequenties die daar uit voort komen. Tegelijkertijd laat Bioshock Infinite wel degelijk ruimte voor bekering en vergeving. Vergeving (redemption) is zelfs het existentiële hoofdthema van deze game. En wie denkt dat dopen slechts een onschuldig ritueel is, wordt in deze game fijntjes herinnerd aan de oersymboliek ervan: sterven en weer opnieuw gaan leven.

Oordeel

Bioshock Infinite slaagt op alle fronten: goede graphics, intuïtieve besturing, een rustig opgebouwde leercurve en een uitstekende compagnon die je mist als je haar even niet om je heen hebt. Maar vooral slaagt Bioshock Infinite erin een complexe en overtuigende gamenarratief neer te zetten. Een absolute aanrader voor elke gamer.

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Theology. Zie zijn weblog Goedgezelschap.eu.

Advertenties

9 responses to “Recensie: BioShock Infinite”

  1. Pittig says :

    De trailer, die regelmatig op een van mijn favoriete tv-zenders wordt uitgezonden, is alleen al erg spectaculair en aanlokkelijk. Als ik deze recensie zo lees, is de trailer een goede afspiegeling van de hele game. Nu nog de playstation van de kinderen kapen en ergens heel veel tijd vinden…

  2. Cultuurtheoloog (@frankgbosman) says :

    Het is zeker de moeite waard. Ik heb er 20 uur op stuk geslagen…..

  3. RedeX says :

    Gaat voor mij nog 2 maandjes duren voordat ik weer toegang heb tot mn pc die dit trekt, maar oh man wat kijk ik uit naar dit spel. Goede recentie overigens ook Frank, thanks 🙂

  4. Pittig says :

    @ Frank G Bosman

    Jouw hersens zijn echt indrukwekkend!



    (Ik bedoel natuurlijk van je gravatar…)

  5. Wormpje B says :

    Bioschock infinite wordt een klassieker.

    Wat een pracht, Wat een praal, Wat een verhaal.
    Wat een details.
    Het is even wachten geweest op deze nieuwe Bioshock,
    maar de makers hebben de tijd uitstekend benut.

  6. Flipsonius says :

    Ik heb BioShock (Rapture) een paar maanden geleden gespeeld (mijn eerste echte game), ook naar aanleiding van de positieve recensie van Frank en ik moet zeggen ik ben voor het leven getraumatiseerd 😉 ik vond een zeer boeiende ervaring. Prachtige graphics, mooie vormgeving met al die art-deco-elementen, streamline, jaren 50 futurisme. Maar het belangrijkste was dat Levine je op subtiele wijze klem weet te zetten met morele dilemma’s en hoe je daar mee omgaat in de praktijk: keuzes maken terwijl je niet weet hoe die uitpakken, op basis van gebrekkige informatie, die je maar half begrijpt, al dan niet goedkope sentimenten en emoties over barmhartigheid, intuïties die blijkbaar gebaseerd zijn op onbewust opgepikte signalen (bijv. dat je gids Atlas niet echt te vertrouwen is, wat later in de game wordt versterkt). Zelfs als je de keuzes maakt die leiden tot een happy end, blijf je zitten met een naargeestig gevoel: was dit alle killing, looting en burning eigenlijk wel waard? Die dr. Tennenbaum werkt uiteindelijk danig op je zenuwen met haar gedram en doordringende stem, en die little girls zijn eigenlijk vervelende kleine dwingelandjes. Ondertussen heb je om ze te redden vele ‘wretched creatures’ moeten afslachten, om ze vervolgens van hun munitie te beroven. Sommige van hen zingen half mechanisch een treurigmakend zondagsschoolliedje: “Jesus loves me, yes I know, for the Bible told me so”.
    Vooral dat voortdurende ‘lijkenpikken’ is naargeestig, ook al went het ook weer verbazingwekkend snel, want je moet overleven. Maar blijkbaar is er geen andere strategie, je moet er doorheen (was dat ook niet de boodschap van Krishna aan Arjoena, in de Bhagavad Gita?). Maar was het nou allemaal de moeite waard, is dit nou het goede? Of zou het allemaal later toch weer heel anders blijken te zijn? En kom je daar ooit achter, en hoe?
    Ik ben dus heel benieuwd naar het vervolg. Met dank aan Frank.

  7. Flipsonius says :

    Passende soundbyte!

Trackbacks / Pingbacks

  1. BioShock Infinite (2013) | CULTUURSHOCK - 17 juni, 2013
  2. BioShock – Infinite: het Lam Gods « Frank G. Bosman - 13 november, 2013