Dankbaarheidsstrengen

12-11-25-dankbaarheidDe Trouw van vorige maand heeft me een nieuw scrabblewoord geleerd: dankbaarheidsstrengen. Blijkt een al jaren lopende spirituele business: het maken en verkopen van kraaltjes-aan-koortjes om je dankbaarheid te laten zien. Zie Dankbaar.org. Voor alle spirituele begrip citeer ik even de koptekst van de site: ‘Aandacht voor dankbaarheid verrijkt je leven. Een dankbaarheidstreng helpt je om je aandacht te richten op alle goede dingen in je leven. Iedere kraal staat voor iets dat jou dankbaar maakt. Wanneer je een streng aanschaft steun je goede doelen.’

Wat zien we op de foto’s? Acht of zestien (2×8) kralen met een koort aan elkaar geregen, samenkomend in een hangertje. Bij wie katholieke wortels heeft, gaat vast al iets dagen, maar we gaan nog even verder.

Waarom 16? Ik citeer weer: ‘In de dankbaarheidstreng worden 16 kralen gebruikt. In oude gebouwen en op heilige plekken vind je met regelmaat de verhouding 10:16 terug. Deze verhouding stamt uit de heilige geometrie en roept in onze belevingswereld schoonheid op.’ En waar zien we die ‘heilige geometrie’ terugkomen? Ja, je verwacht het niet: ‘Bijvoorbeeld in de kathedraal van Chartres en de piramides van Gizeh. Dezelfde helende energie ontstaat als je 16 ongeveer gelijke vormen bij elkaar legt, zoals in de dankbaarheidstreng.’

12-11-25-rozenkransOkee. Weer wat geleerd. Maar we kennen dit soort gebedssnoeren toch al veel langer? Gelukkig is Dankbaar.org daar ook eerlijk in: ‘In verschillende culturen zijn gebedskettingen al eeuwen oud. Een beproefd middel om je geest gefocust te houden.’ Het gaat hier natuurlijk om een rip-off van die goeie ouwe katholieke rozenkrans. Toegewijd aan Maria, een regelrechte crime om te bidden, iconisch accessoire van elke katholiek. En nee, die meiden die een paar jaar geleden met die dingen om hun nek liepen waren niet de eerste gebruikers.

Een katholieke rozenkrans bestaat uit vijftig Weesgegroetjes, vijf Onzevaders en nog wat aanpalende gebeden. Elk ‘tientje’ behoort aan een ‘mysterie’ rond de levens van Jezus en Maria. De mysteries kunnen ‘blij’, ‘droevig’ of ‘glorievol’ zijn, en handelen over Jezus’ kindertijd, Zijn lijden of Zijn verrezen leven. En zo’n 50-kralen snoer mag dan wel een rozenkrans heten, het gebed met dezelfde naam, bestaat eigenlijk uit drie van die kransen. Een keer rondbidden wordt een ‘rozenhoedje’ genoemd. En ja, dan kom je bij 150 Weesgegroetjes, die weer gelijk staan aan het totaal aan Psalmen uit de Bijbel. De rozenkrans wordt niet voor niets het psalmengebed van de armen genoemd. De arme Middeleeuwse leek kon geen Latijn en had geen tijd al die psalmen te bidden. Een rozenkrans is zo gebeden tussen het werk door.

12-11-25-rozentientjeDat die nieuwerwetse kralen aan dankbaarheid worden gekoppeld heeft niets met een esoterische uitleg van acht of 16 te maken, maar eerder met een variant van het ‘tientjesrozenkransje’: een mini-uitvoering van de echte rozenkrans bestaande uit één serie van tien Weesgegroetjes. 1 rozenkrans = 3 rozenhoedjes = 15 tientjes. Die acht is net zo willekeurig als elk ander getal. Maar het thema van de dankbaarheid is wel authentiek. Ik weet niet hoeveel vrome vrouwen (ja, vooral vrouwen, kan ik ook niets aan doen) hun knieën en vingers hebben rauw gebeden met de Rozenkrans, maar dankbaarheid was ongetwijfeld een van de belangrijkste ingrediënten. Naast een niet aflatend vragen en smeken.

Geef mij maar een Rozenkrans…

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Theology. Zie zijn weblog Goedgezelschap.eu.

Advertenties

19 responses to “Dankbaarheidsstrengen”

  1. Afolus says :

    Nooit geweten dat een goede katholieke pas echt goed kan zijn als hij kan tellen en rekenen. 😉
    Leerzame bijdrage trouwens, dank Frank!

  2. arieemtewe says :

    In oude gebouwen en op heilige plekken vind je met regelmaat de verhouding 10:16 terug. Deze verhouding stamt uit de heilige geometrie

    De oude wiskundigen wisten wel beter, het moet zijn 5 : 8.

  3. Ettje says :

    Weet Frank G. Bosman niet dat er een verschil is tussen kennen en kunnen? Wat een misser! Hij schrijft: “De arme Middeleeuwse leek kon geen Latijn”. Dat moet natuurlijk zijn: kende geen Latijn… Hoewel ook dat nog krom is, want die arme middeleeuwse leek kende het Latijn, als taal van de kerk, natuurlijk wel! Maar werd verder door diezelfde kerk wel klein en dom gehouden.
    En om nu, aan ’t einde van het jaar kritiek te leveren op, wat blijkbaar als concurrent wordt gezien, omdat het bij scrabble meer letters heeft dan zijn rozenkrans, is op z’n zachts gezegd flauw! 😦

    Overigens, die dankbaarheidsstrengen zijn helemaal niet nieuw! Ze bestaan al jaren! Ik ken ze zeker al twintig jaar!!
    Een beetje een komkommertijd-verhaal dus! Of bestaat er ook zoiets als kerstbomentijd-verhalen? 🙂

  4. Kees Tempelaar says :

    En ‘koord’ is dus met een d en niet met een t. Foei!

  5. goedgelovig says :

    @Ettje: De dankbaarheidsstrengen staan ook goed in de kerstboom, dus heel actueel. 🙂

  6. Vleertje says :

    Piramide van Gizeh … 10:16 ??? Dat ding is toch een perfect vierkant? Of is mijn HAVO wiskunde zo diep weggezakt?

  7. Ettje says :

    @goedgelovig; Moet je wel een kerstboom hebben:-) En qua prijs, als je ze niet zelf maakt, zijn ze behoorlijk pittig! 🙂 Kun je heel wat slingertjes bij de Hema voor kopen! Of verkopen ze die daar niet? Je ziet, ik ben aardig wereldvreemd, wat dat betreft! 😛

  8. Wilfred says :

    @Ettje: Ik begrijp dat de ban op het k-woord is opgeheven? 🙂

    @Arieemtewe: Klopt, de Fibonacci-reeks. Wordt trouwens naast de piramides ook in verband gebracht met de tempel in Karnak.

  9. Ettje says :

    @Wilfred; Oeps! Jij denkt nu natuurlijk dat ik anti- k ben! 🙂

  10. Wilfred says :

    @Ettje: Nee hoor, die conclusie zou ik niet durven trekken. Maar ik gebruikte het woord laatst ook en kwam toen weer in de moderatie. Misschien gaat het wel goed als je er een combinatiewoord van maakt?

    Ik vermoed zelf dat we de komende dagen een ban gaan krijgen op het woord ‘kerstbomentijd’. 🙂

  11. jannegen says :

    Oke, onder cultuur valt een heleboel, maar om als cultuurtheoloog een beetje relevant te blijven (en de artikelen boeiend) denk ik dat het interessanter is om vooral over de meer in het oog springende cultuuruitingen te schrijven i.p.v. over deze sub-sub-sub-sub-subcultuur armbandjes te schrijven. Ik denk niet dat meer dan 0.001% van de nederlandse bevolking deze arbandjes kent, laat staan draagt… niet echt een boeiend cultuur verschijnsel dus…

  12. arieemtewe says :

    Vanwaar die voorliefde voor 16:10? Stel de geometrische vorm is een gelijkbenige driehoek met basis 16 en opstaande zijden zijn beide 10. Daar passen twee rechthoekige driehoeken in met zijden 8, 10 en 6. Dat zijn mooie, gehele en rationele getallen volgens Pythagoras: 10 kwadraat = 8 kwadraat + 6 kwadraat (2e klas mulo b). Geldt ook voor de combinaties 5/4/3, 13/12/5 en zo nog wat meer. Aan deze geometrie is niks heiligs, slechts wiskundige schoonheid want het rekent makkelijk. Dat hadden de beta wiskundigen en architecten in de Oudheid door en daarna gingen de alfa spirituelen er mee aan de haal.

  13. Wilfred says :

    @arieemtewe:

    Dat hadden de beta wiskundigen en architecten in de Oudheid door en daarna gingen de alfa spirituelen er mee aan de haal.

    Volgens mij zijn er wel redenen om daar wat minder stellig in te zijn. Dat rekenkundig inzicht en kennis van de astronomie lijkt onderdeel te zijn geweest van een of meerdere oud-Egyptische mysteriegodsdiensten. Die splitsing die je aanbrengt, lijkt mij dus wat te eenzijdig. En het is ook een anachronisme. Maar wat besef je vermoedelijk zelf ook wel… 😉

  14. Hendrik says :

    Heeft iemand al de Roomse satire ontdekt in de voorlaatste zin “Naast een niet aflatend vragen en smeken.” ?

  15. bramvandijk says :

    @Wilfred, arieemtewe
    Sterker nog, Pythagoras was zowel de beta wiskundige als de alfa spirituele. Hij is niet alleen beroemd door de naar hem vernoemde stelling en het bewijs dat de wortel van 2 geen rationeel getal is, maar stichtte ook zijn eigen school/sekte. Voor hem gingen “vage spiritualiteit” en “harde wiskunde” dus harmonieus samen.

  16. bramvandijk says :

    @Hendrik
    😀 Goed gelezen!

    Gezien de allerlaatste zin twijfel ik er wel aan of Frank dit er bewust in heeft gezet op deze manier… In welk geval Freud hier wel zo zijn ideeën over gehad zou hebben 😉

  17. Flipsonius says :

    @bramvandijk
    het een hoeft het ander idd niet uit te sluiten. wat te denken van LEJ Brouwer bv?
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Luitzen_Egbertus_Jan_Brouwer
    Veel wiskundigen zijn niet vies van spiritualiteit of mystiek.

  18. Pittig says :

    @ Frank G. Bosman

    Het gaat hier natuurlijk om een rip-off van die goeie ouwe katholieke rozenkrans.

    Euh… andere christelijke stromingen en vele niet-christelijke religies kennen al heel lang ook gebedskettingen.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Prayer_beads

    Is de rozenkrans niet een rip-off van Hindoeïstiche of boeddhistische gebedspraktijken?

    Dit hele artikel is mij iets te binnen-katholiek gedacht… Alsof alles herleid kan worden tot de RKK.

    Een Hindoe-tempel in Den Haag?
    Frank G. Bosman: “Het gaat hier natuurlijk om een rip-off van die goeie ouwe Rooms Katholieke kerkgebouwen…”

    Monniken en nonnen bij boeddhisten?
    Frank G. Bosman: “Het gaat hier natuurlijk om een rip-off van die goeie ouwe Rooms Katholieke kloosterpraktijk…”

    Een auto met verhoogde achterkant voor een rolstoel?
    Frank G. Bosman: “Het gaat hier natuurlijk om een rip-off van die goeie ouwe pausmobiel…”

    😉

Trackbacks / Pingbacks

  1. Dankbaarheidsstrengen | Frank G. Bosman - 20 november, 2013