Katholiek jargon voor dummies

Sacha de Boer op 17 augustus 2011 in het NOS Journaal van acht uur: ‘Het hoogtepunt van de Wereldjongerendagen is aanstaande zondag en de paus leidt dan de afsluitende eukasterieviering.’ Website AbsoluteFacts.nl: ‘De als conservatief te boek staande Ter Schure was van 1985 tot zijn emiraat in 1998 bisschop van Den Bosch.’ Dagblad De Limburger: ‘Michael Boogerd is heilig verklaard en dus wordt hij als een heilige aanbeden.’ De vaderlandse media zijn in de regel niet goed op de hoogte van het jargon van de Rooms-Katholieke Kerk en maken er een vrolijk potje van. Dat vinden Eric van den Berg, Frank Bosman en Peter van Zoest, makers van ‘Het Geel-Witte Boekje. Eerste hulp bij katholieke begrippen’. Daarin leggen ze klip en klaar het verschil uit tussen een priester en een pater, tussen een orde en een congregatie.

We lichten er een paar begrippen uit die voor Goedgelovigen ook relevant zijn om te weten:

Advocaat van de duivel
Een zaligverklaring* of heiligverklaring* vereist bijzondere zorgvuldigheid, voordat een wonder* kan worden erkend. Degene die daarbij alle mogelijke bezwaren inbrengt, wordt ‘advocaat van de duivel’ genoemd, als opponent van de pleitbezorger van een kandidaat-heilige*. Het seculiere taalgebruik kent de uitdrukking ‘advocaat van de duivel spelen’. Deze wordt gebruikt om aan te geven dat iemand een bepaald standpunt inneemt, waar de betreffende niet per se achter hoeft te staan, om reacties uit te lokken.

Dagelijkse zonde
Zie: zonde

Inquisitie
Latijn: inquisitio – onderzoek
Van de dertiende tot in de zestiende eeuw bestreed de Rooms-Katholieke Kerk in Europa onder toezicht van de paus* groeperingen en individuen die bepaalde kerkelijke leerstellingen of het kerkelijk gezag verwierpen. Gruwelijke martelingen werden daarbij niet geschuwd. De vervolging van deze ‘ketters’, waartoe ook ‘heksen’ behoorden, wordt met de parapluterm ‘inquisitie’ aangeduid. Doel ervan was bekering, maar vaak ontaardde de inquisitie in een politiek machtsmiddel om tegenstanders monddood te maken. Daarbij verloren tienduizenden het leven. Berucht was de Spaanse Inquisitie die in 1478 pauselijk (zie: paus*) werd goedgekeurd. De huidige Vaticaanse Congregatie voor de Geloofsleer (zie: congregatie*) is voortgekomen uit de inquisitie en waakt – zij het met geweldloze methoden – over de zuiverheid van de kerkelijke leer. In het gewone taalgebruik wordt het woord ‘inquisitie’ wel gebruikt als iemand of een groep te vuur en te zwaard bestreden wordt. Het Brits komisch televisieprogramma ‘Monty Python’s Flying Circus’ heeft een aantal sketches gemaakt over de Spaanse Inquisitie. Een gevleugelde uitspraak hieruit is: ‘Nobody expects the Spanish Inquisition!’, daarmee doelend op de overvaltechnieken ten tijde van de inquisitie op het Iberisch schiereiland. Paus Johannes Paulus II vroeg in 2000 vergiffenis voor het gebruik van geweld in vroegere eeuwen door de kerkelijke inquisitie.

Kardinale deugden
In de betekenis van ‘voornaamste’ zijn kardinale deugden de belangrijkste deugden. Het zijn prudentia (voorzichtigheid, wijsheid), iustitia (rechtvaardigheid), fortitudo (moed) en temperantia (matigheid, zelfbeheersing). De kardinale deugden hebben niets met een kardinaal* te maken.

Het is een lezenswaardig boekje voor iedereen die geïnteresseerd is in de katholieke kerk, en een aardig naslagwerkje voor journalisten die erover schrijven. Dan weet je voortaan wat er bedoeld wordt met de inmiddels klassieke krantenkop ‘Dekens laken kussen’ die ging over dat de katholieke kerk het niet leuk vond dat bruidsparen elkaar na het jawoord zo ongeveer aflebberden.

Advertenties

10 responses to “Katholiek jargon voor dummies”

  1. agilhartje says :

    Misschien meteen ook maar een vervolg maken over het protestantisme.
    Er is zo weinig kennis over het christendom in het algemeen.

  2. Jeroen Mank says :

    Vraag me onbewust af: toen Ter Schure met emiraat ging, heeft hij zich toen ook bekeerd?

  3. Jeroen Mank says :

    @agilhartje
    Wat vreemd is want al is het kerkbezoek laag, volgens het CBS bekent nog steeds 56% van de bevolking tot één of andere kerkelijke gezindte/religie
    http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?VW=T&DM=SLNL&PA=37944&D1=a&HD=120910-1034&HDR=T&STB=G1
    Je zou dus verwachten dat er toch nog wel enige kennis aanwezig is

  4. Mikki says :

    Tijdens die Inquisitie zijn ook vele joden vermoord toch? Ik schaam me nog vaak dat dit onder het kopje ”christelijk geloof” is gebeurd. Zo heeft Jezus het niet bedoeld.

  5. bramvandijk says :

    Het Brits komisch televisieprogramma ‘Monty Python’s Flying Circus’ heeft een aantal sketches gemaakt over de Spaanse Inquisitie. Een gevleugelde uitspraak hieruit is: ‘Nobody expects the Spanish Inquisition!’, daarmee doelend op de overvaltechnieken ten tijde van de inquisitie op het Iberisch schiereiland.

    Dat vraagt natuurlijk maar om één ding:

  6. Alain Verheij says :

    Frank Bosman en GoedGelovig kunnen zo langzamerhand (wat websites betreft) gaan fuseren!

  7. Eric van den Berg says :

    @agilhartje
    Op Twitter werden een tijdje geleden wat planneb gesmeed om een ‘grijs boekje’ (geloof ik) te maken met uitleg van protestantse terminologie. Ik meen dat het ND in die discussie betrokken was. Ik weet niet wat de status daarvan is…

  8. nietverbaasd says :

    Het valt me op dat in de Nederlandse pers steevast de Engelse term ‘pastor’ wordt vertaald met pastoor en de term ‘preacher’ vaak met priester. Tjah.

  9. Tinus says :

    Artikel 27. Van de algemene Christelijke Kerk. Wij geloven en belijden een enige katholieke of algemene Kerk.

    Staat in mijn gereformeerde bijbel. Maar is zelfs al vrijgemaakt 2.0 en volledig de draad kwijt.

    Kunnen jullie daar ook een boekje over maken? Want super interessant!

    Maar Nicea is ook wel oke;

    1 heilige, algemene, apostolische kerk.

    Klinkt gewoon gezelliger. weetjewel.

  10. Hendrik says :

    Ah, de schrijvers gaan er van uit dat we dit alles in Nederland willen begrijpen. Dat kan voortkomen uit een kardinale deugd en toch als een kardinale misvatting gezien worden.
    Zo’n kop als ‘Dekens laken kussen’ kan natuurlijk wel weer inspirerend zijn voor een nieuwe invulling van het begrip ‘warme deken’ of ‘bloot eigendom’.