Holy work of art, Bosman!

“De Theoloog des Vaderlands” wordt hij genoemd. Hij zou “een van de geheime wapens van de katholieke kerk” zijn. En voor “eerste hulp bij vragen over populaire relikunst” zijn we bij Frank G. Bosman aan het juiste adres. De eerste winnaar van de titel “meest spraakmakende theoloog van Nederland” heeft een flinke bekendheid gekregen in theologisch én seculier Nederland. Op donderdag 21 juni heeft hij in de Nacht van de Theologie zijn titel moet inleveren, maar “hij was wel mooi de eerste” (zijn woorden).

Zoals elk groot denker een groep trouwe aanhangers achter zich moet weten te krijgen om de tand des tijds te weerstaan loopt er onderhand een kleine schare ware gelovigen achter Bosman aan, bedrijvers van zogenaamde bosmannesque cultuurtheologie.

Bosmannesque theologie

Dat de geschiedenis ons leert dat de volgelingen van het eerste uur de leer beter begrijpen dan de meester zelf laten we even terzijde. Maar wat is bosmannesque cultuurtheologie precies? In het kort: een zoektocht naar God in de popcultuur. Waar andere theologen mopperen dat God is verdwenen uit het openbare leven, drukt Bosman ons met de neus op de feiten. Want ondanks dat het Westen flink aan het ontkerkelijken is, spreken we nog steeds dezelfde religieuze beeldtaal.

Schrijvers, filmmakers en game developers zijn helemaal niet zo origineel als ze ons graag willen doen geloven. Ze recyclen keer op keer verhalen waar we allang bekend mee zijn. Van hersenloze actiefilms tot lichtvoetige romantische komedies – christelijke waarden als barmhartigheid, zelfopoffering en rechtvaardigheid komen steevast terug in elke Hollywoodfilm.

Speur 2,500 jaar kunstgeschiedenis af, vergelijk mythologie à la Joseph Campbell, laat er jungiaanse psychologie op los, maak het af met Paul Ricoeurs interpretatieleer: voilà, bosmannesque cultuurtheologie.

Star Wars: ongeschikt beeldmateriaal voor atheïsten

Lieve atheïsten, ik heb slecht nieuws. Dat jullie genieten van de Harry Potter-boeken, snotteren bij The Green Mile of een spel als Fallout 3 spelen, heeft te maken met het feit dat jullie de taal van het kunstwerk verstaan. Religieuze beeldtaal, om precies te zijn.

Neem het science fiction epos Star Wars. Luke Skywalker, een boerenpummel, wordt bij toeval is voorbestemd om een interplanetaire oorlog tot een goede afloop te brengen. Darth Vader, de slechterik uit het verhaal, blijkt zijn vader te zijn. In het laatste deel ondergaat hij een moment van twijfel – maar wees gerust, lieve lezers, the Light Side overwint the Dark Side.

Vergelijk nu ’s de ogenschijnlijke Jedi Master met de Marvel Comics superheld Spider-Man, Frodo uit Lord of the Rings en John Connor uit Terminator 2: Judgement Day. Het zijn onbeduidende personen met een ongeziene grote kracht. Ze hebben een verstoorde relatie met hun vader(figuur), die in de loop van het verhaal gebeterd wordt. Ze hebben moeite met de acceptatie van hun lot, maar als puntje bij paaltje komt nemen ze de juiste beslissing en dragen ze de last en verantwoordelijkheden van de Held met zich mee. Verwissel nu deze grootheden van de popcultuur met Jezus Christus. Begint er al iets te dagen?

Toekomst

“Nu Bosman zijn titel heeft ingeleverd, is cultuurtheologie voorbij?” vraagt u zich af. Nee, niks is minder waar. De cultuurtheoloog is hard bezig om volgend jaar zijn onlangs kwijtgeraakte titel te heroveren. Daarnaast ontdekken steeds meer mensen zijn makkelijk benaderbare manier van theologie bedrijven.

Bosmannesque cultuurtheologie is namelijk een ideale manier om postmodern Nederland weer in contact te brengen met vergeten tradities. God, Jezus en andere woorden welke bij seculier Nederland gelijk vooroordelen en bedenkingen oproepen hoeven niet gelijk genoemd te worden. Of de Bijbel het Woord van God is, of de paus werkelijk onfeilbaar is of over Augustinus hoor je Bosman niet snel iets zeggen. Geef hem maar The Simpsons om religieus te duiden.

Bas Soetermans is derdejaars student geestelijk werk, staat achter de bar bij De Nieuwe Liefde van Huub Oosterhuis en is zelfbenoemd deskundige op het gebied van de bosmannesque cultuurtheologie.

Advertenties

13 responses to “Holy work of art, Bosman!”

  1. joost says :

    bosmanneke? Ik vraag me af hoe zijn vrouw genoemd wordt?
    joost

  2. joost says :

    Op donderdag 21 juni heeft hij in de Nacht van de Theologie zijn titel moet inleveren, maar “hij was wel mooi de eerste” (zijn woorden)
    Hoe zat het ook weer met die velen eersten???
    joost.

  3. Stryber says :

    Om al die gristelijk fossiele resten in de hedendaagse cultuur te betitelen als “God is hier al”…… Lijkt m.i. eerder: “God was hier ooit…” Daarmee is Bosman meer een “Antropoloogtheoloog…” Verder niks mis mee… 😉

  4. Pittig says :

    Zijn Harry Potter en Star Wars ongeschikt voor atheïsten? Kennen atheïsten dan geen goedheid? Kennen zij geen “vooruitgang”, “lot”, de “stroom van de geschiedenis”, die in grote mate of volledig bepaalt hoe je leven er uit ziet?

    En als ik deze twee stukjes naast elkaar leg:

    Star Wars: ongeschikt beeldmateriaal voor atheïsten

    …dan gaat dat toch rechtstreeks in tegen deze zinnen:

    Bosmannesque cultuurtheologie is namelijk een ideale manier om postmodern Nederland weer in contact te brengen met vergeten tradities. God, Jezus en andere woorden welke bij seculier Nederland gelijk vooroordelen en bedenkingen oproepen hoeven niet gelijk genoemd te worden.

    Hoe kan het de ideale manier zijn als de beeldtaal ongeschikt is?

    Verwissel nu deze grootheden van de popcultuur met Jezus Christus. Begint er al iets te dagen?

    Ja, dat Jezus dus inwisselbaar is met grootheden van de popcultuur? Dat er niets bijzonders aan Jezus is?

    christelijke waarden als barmhartigheid, zelfopoffering en rechtvaardigheid komen steevast terug in elke Hollywoodfilm.

    Of zijn het Joodse waarden? Of islamitische? Of hindoeïstische? Of boeddhistische? Een heel scala aan filmmakers is Joods, kabbala, boeddhist en atheïst… Mel Gibson is uitgesproken christen, maar hij is alles behalve een toonbeeld van christelijke waarden!

    Als je het midden weglaat is het dus een prima stukje!

  5. Thomas O. says :

    De beeldtaal mag dan christelijk overkomen, ik mis de nuance dat deze er ook voor en naast het christendom bestaat. Het christendom is aardig archetypisch opgebouwd. Bosman mag origineel zijn in zijn aanpak, het christendom is dat verre van. Ook het christendom is schatplichtig

  6. trialk says :

    @ Thomas O, kijk dat is weer eens stevige taal, en compact,nu verveelde ik me niet = een compliment groet van trialk.

  7. Click says :

    Bosman doet dus eigenlijk min of meer wat Joseph Campbell ook al gedaan heeft.

  8. Click says :

    Niks mis mee hoor, trouwens.

  9. goedgelovig says :

    @trialk: Als je niet inhoudelijk kunt/wilt reageren, reageer dan niet. Zie ook de regels voor reageren. Dit soort nietszeggende reacties worden door onze moderator standaard verwijderd.

  10. trialk says :

    @ Goedgelovig : duidelijk , ik zal me weer eens gaan oefen in inhoudelijkheid en communicatieve vaardigheden,idd. niet een van mijn sterste punten .

  11. frankgbosman says :

    Haha, ‘bosmannesque theologie’ hoe verzinnen jullie het…. De term doet me denken aan ‘burlesque’, een associatie die ik zeket niet bin voorbaat wil diskwalificeren…

  12. bramvandijk says :

    Ik zie dat het punt inmiddels al wel gemaakt is, maar een dergelijke passage is toch eigenlijk alleen als onzin te bestempelen:

    Schrijvers, filmmakers en game developers zijn helemaal niet zo origineel als ze ons graag willen doen geloven. Ze recyclen keer op keer verhalen waar we allang bekend mee zijn. Van hersenloze actiefilms tot lichtvoetige romantische komedies – christelijke waarden als barmhartigheid, zelfopoffering en rechtvaardigheid komen steevast terug in elke Hollywoodfilm.

    -Alsof bijvoorbeeld de bijbelauteurs volkomen origineel waren en die verhaalelementen alleen maar tot het gristendom te herleiden zijn.
    -Alsof het hele gristendom niet en recycling is van het Jodendom die dankzij kerkvaders als Augustinus nogal wat neoplatonisme in zich heeft opgenomen.
    -Alsof barmhartigheid, zelfopoffering en rechtvaardigheid alleen maar terug kunnen gaan op het gristendom en verder in de hele boze niet-gristelijke buitenwereld volledig afwezig zijn.

    En dat is uiteindelijk ook waarom ik Franks eigen bijdrages vaak ook niet heel erg interessant vind. Hij pakt een film, liedje of computerspel en laat zien dat daar elementen in te vinden zijn die teruggaan op het gristendom. Big deal. Wat is precies het punt daarvan?

    Het is toch logisch dat het gristendom onze cultuur heeft gevormd en daarom niet zomaar zal verdwijnen zodra men er niet meer echt in gelooft. De griekse goden van Homerus zijn er ook nog terwijl ik denk dat er werkelijk niemand meer bestaat die Zeus serieus neemt. Of wat te denken van de Scandinavische/Germaanse goden uit de Edda?

    En ja, ook deze religieuze tradities zijn nog terug te vinden in de huidige cultuur, al moet je misschien wat beter zoeken.

    Dus ja… wat is precies het punt van Bosmannesque cultuurtheologie? Zijn sommige kunstuitingen echt ongeschikt voor atheïsten? Is Homerus dan ook ongeschikt voor mensen die niet in Zeus (die met de aegis zwaait) geloven?

Trackbacks / Pingbacks

  1. Holy work of art, Bosman! | Frank G. Bosman - 26 november, 2013