De wenende Madonna van Quest

Quest is een leuk blad. Tenminste als ik het bij de huisarts zo af en toe inzie. Het blad hoort thuis in het domein van de populair-wetenschappelijke tijdschriften als Kijk! en National Geographic en probeert van saaie wetenschap leuke journalistiek te maken. Een paar keer per jaar zet de redactie van Quest hun blad extra in de spotlight door actief reclame te maken voor een special over bijvoorbeeld genderstereotyeringen. ‘Vrouwen huilen 8x vaker dan mannen,’ aldus de reclameposter. Kijk, dat krikt de verkoopcijfers vast lekker op. De afbeelding die deze reclame begeleidt is opmerkelijk.

De reclameposter bestaat uit twee teksten (‘Vrouwen huilen 8x vaker dan mannen’ en ‘Lees Quest en u weet het’) en een gestileerde afbeelding in zwart, wit en rood. En om die afbeelding gaat het hier even. Een eerste vluchtige blik laat een vrouw zien met haar hoofd licht naar links opgeheven en met duidelijk tranen in de ogen en op de wangen. Klopt als een bus met de slogan dat vrouwen kennelijk vaker huilen dan mannen. Maar dan valt het oog op een detail: de wenende vrouw heeft een kruis om de nek hangen.

Dat kruis om de nek van de wenende vrouw slaat de hele compositie van de reclameposter door de war. Het geeft de afbeelding direct een religieuze lading. Maar welke? Als je met religieuze ogen naar de wenende vrouw kijkt, herken je in de afbeelding de wenende Moeder Gods. Maria wordt in de christelijke iconografie vaak afgebeeld in deze houding, inclusief de geplooide doek over haar hoofd dat net een streepje haar zichtbaar laat. De specifieke suggestie van een huilende madonna herinnert direct aan de talloze berichten over spontaan (was, bloed of water) huilende Mariabeelden.

De overeenkomst in iconografie tussen de Quest-vrouw en de huilende madonna uit de christelijke traditie is treffend. Maar wat doet dat kruisje dan om de nek van de wenende vrouw? In ieder geval hoort dat kruis niet bij Maria om de nek. Maria wordt in de christelijke kunstgeschiedenis veelvuldig met haar zoon afgebeeld, voornamelijk met kind (Jezus zit op haar schoot of arm) of met de gestorven Jezus (de zogenaamde ‘piëta’-afbeelding). Het idee dat Maria een kruisje om haar nek zou hangen, is kunsthistorisch absurd.

Quest heeft hier – denk ik – last van wat ik een ‘ontspoorde iconografie’ zou willen noemen. Er worden een aantal elementen gecombineerd om een specifieke symbolische lading te krijgen, maar de individuele symbolen vloeken met elkaar. Als je het onderste gedeelte van de poster weg haalt, hou je een gestileerde, maar verder klassieke wenende madonna over. Als je het bovenste gedeelte afdekt, hou je een stereotypische afbeelding van een vrouwelijke religieuze over, beter bekend onder de lelijke term ‘non’.

Wat Quest bezield heeft om een wenende madonna te gebruiken voor een special over de verschillen tussen mannen en vrouwen weet ik niet precies. In ieder geval geldt het cliché dat vrouwen vaker huilen ook voor de christelijke iconografie. Vrouwelijke heiligen en andere figuren worden vaker wenend afgebeeld, dan mannen. Wat dat betreft heeft Quest een punt.

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Theology. Zie zijn weblog Goedgezelschap.eu.

Advertenties

16 responses to “De wenende Madonna van Quest”

  1. Hendrik says :

    Misschien huilen vrouwen wel vaker in een bushokje omdat het voor hun garderobe keus van die dag toch te koud is
    http://www.nabbnet.nl/trends-in-outdoor-4-seks-outdoor/

  2. rob says :

    Mannen zijn toch kleinzeriger dan vrouwen?

  3. agilhartje says :

    Misschien komen de tranen van mannen minder naar buiten maar blijft het vocht binnen. Daarom moeten mannen ook vaker spugen dan vrouwen.
    (Als het niet waar is is het in ieder geval goed bedacht…)

  4. Jeroen Mank says :

    Jaques Herb zong er nog over.

    En dat was eeuwen lang de norm. Wij mannen moeten er denk ik nog steeds een beetje aan wennen dat het een achterhaald idee is en dat we het tegenwoordig wél mogen. Hoewel: nog steeds niet in alle kringen.

  5. stryber says :

    ’t Kan altijd nog erger; het portret van dat wenende zigeunermeisje… . 😉 . ..

  6. Hendrik says :

    @Jeroen Mank Is die Jacques Herb familie van Sybrand van Haersma Buma?
    http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2824/Politiek/article/detail/1032017/2010/10/11/CDA-mikt-op-Van-Haersma-Buma.dhtml
    Lijkt wel wat…

  7. rob says :

    De tranen van vrouwen zijn natuurlijk heiliger dan die van mannen, vandaar de wenende madonna.

  8. Jeroen Mank says :

    @Hendrik
    “Die Jaques Herb”? Het lijkt wel of je nooit van hem gehoord hebt. De man is verantwoordelijk voor 2 van de grootste cultklassiekers in het tranentrek genre: bovengenoemde en “Manuela”. Maar nu je het zegt: hij heeft indedaad wel wat van Van Haersma Buma. Alleen een minder uitgestreken smoeltje. Zo ziet hij er tegenwoordig uit: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/af/Jacques_Herb.jpg

  9. joost says :

    Hendrik
    ja, of omdat de bus weer eens te laat is en ze bang zijn hun aansluiting te zullen missen. 😉
    GG

    Vrouwelijke heiligen en andere figuren worden vaker wenend afgebeeld, dan mannen. Wat dat betreft heeft Quest een punt

    dat is ook niet zo raar dat die vrouwen wenen beriij het aanschouwen van de domheid der mannen. 😆
    Overigens lees ik in de bijbel wel een aantal malen over mannen die in luid geween uitbraken ik kan me niet herinneren dat ook over een vrouw te hebben gelezen. (of wenen die mannen over de domheid der vrouwen? 😳 )
    joost

  10. stryber says :

    @Joost: Maria-Magdelena waste de voeten van Jesus met haar tranen…; spoelde in een stuurloze boot in gezelschap van het wenende zigeunermeisje aan in Zuid-Franrijk waar zij weenden nog lang en gelukkig, teruggetrokken in een grot…; recent “herondekt” door Dan Brown….tijdje weggeweest of zo?? 🙂

  11. Harrie says :

    Quest handelt niet in kunst, maar in quest. En quest heeft zo een eigen beeldtaal. Zoals de meesten ‘sprokkelt en gebruikt’ Quest. Dus het kruis heeft zeker effect, ontspoorde iconografie of niet.
    Het voegt aan de kenners van het kruis het lijden toe en aan de niet-kenners van het kruis ‘het Christendom van huilebalken’.
    Of het beeld eens is met deze manier van duiden is voor Quest niet belangrijk. Huilen zal ze…

  12. Tinus says :

    Quest 1980 is de naam. Was er al jaren voor het blad. Heb er al jaren niks mee gedaan, maar toch hier een liedje;
    http://soundcloud.com/search?q%5Bfulltext%5D=doucheput

    en hier nog wat liedjes
    http://www.soundclick.com/bands/default.cfm?bandID=117698

  13. Tinus says :

    Maar altijd huilen…totdat je kwest

  14. joost says :

    stryber
    sorry ik ken het bijbelboek dan brown niet. Staat dat in het NT?
    joost

  15. joost says :

    Tinus
    lwestie van empathie? Al dat eindeloos geween?
    (of snijden vrouwen gewoon veel vaker uien? )
    joost

Trackbacks / Pingbacks

  1. De wenende Madonna van Quest « Frank G. Bosman - 16 november, 2013