H. Mariska-met-kind

Het blad van de Tilburg University Univers publiceerde in maart 2012 een groot interview met Mariska Orban-de Haas. In Nederland is De Haas vooral bekend van haar televisie-optredens (onder andere meerdere malen bij Pauw en Witteman) en interviews rond heikele katholieke thema’s als abortus en homoseksualiteit. De Haas kwam bovendrijven in de media door haar aanstelling als hoofdredacteur van het als conservatief bekende staande weekblad Katholiek Nieuwsblad. Lang voordien werkte ze als journalist bij het Tilburgse universiteitsblad, dat nu dus hun oud-medewerker interviewde. De tekst van het interview van de hand van Bart Smout is zeker lezenswaardig, maar ik wil het vandaag hebben over de fotografie van Dolph Cantrijn.

Mariska-met-kind

De compositie van de grote foto (een hele pagina op a4-formaat) is van een ongekende schoonheid. We zien Mariska-met-kind, de moeder straalt in een blauw jasje met zacht roze shirtje. Ze houdt de gelukkige baby vast op haar schoot, met het lichaam en het gezicht naar de kijker toe. Ze presenteert haar kind aan de wereld. Het licht dat vanuit de grote ramen achter haar schijnt, geeft de hele compositie een bijna hemelse glans.

Madonna-met-kind

Het gehele tafereel deed mij direct denken aan de in christelijke traditie zo overbekende afbeelding Madonna-met-kind. Ter illustratie contrasteer ik Mariska-met-kind met de Madonna-met-kind van Pierre Mognard (1640), maar wie in Google ‘mary with child’ intikt, krijgt ontelbare varianten met steeds dezelfde kenmerken. Maria is gekleed in een blauw kleed met een rood onderkleed. Kind op schoot, geleund tegen de rechterborst van Maria, naar de wereld gekeerd. Op veel afbeeldingen is het hoofd van Maria getooid met een aureool, een gouden krans als teken van heiligheid. Ook op de afbeelding Mariska-met-kind is een aureool om haar hoofd te zien, kunstig en modern verbeeld met een half ronde rij gekleurde flessen die ‘toevallig’ voor het raam hangen.

Katholieken

Ik liet de foto aan mijn dochter van tien jaar zien. Ze is zeker geen bijbels analfabeet, maar ook geen theologisch expert. Ik vroeg haar: wie is dat? En ja hoor, direct kwam het goede antwoord: ‘Dat is Maria met Jezus, pap!’ Met in haar stem een ondertoon van ‘dûh, dat zie je zo’. Mariska geeft het zelf al aan in haar interview: ‘Wij Nederlanders zijn bijna allemaal christen geweest. Maar dat het katholicisme nog steeds een onderdeel is van onze cultuur, dat willen veel mensen niet onder ogen zien.’

Bewust?

Ik weet niet of de fotograaf Cantrijn hier bewust aan de gang is geweest of dat hij gewoon een mooi plaatje zag dat hij wilde schieten. Maar de overeenkomst in compositie tussen Mariska-met-kind en de Madonna-met-kind zoals die in de christelijke traditie is afgebeeld, is te treffend om louter toeval te zijn. Ik ga uit van een bewuste compositie van de fotograaf. De vraag is waarom het universiteitsblad haar oud-medewerker zo typerend heeft afgebeeld. Een eerbetoon aan een katholiek stijlicoon of bedekte spot over de vroomheid van hun voormalige collega…

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Theology. Zie zijn weblog Goedgezelschap.eu.

Advertenties

24 responses to “H. Mariska-met-kind”

  1. harnoldus says :

    Goed gezien Frank Bosman.
    Nu is Maria ook al opgestaan.
    Als je het adres geeft is een nieuw bedevaartsoord geboren.

  2. Vera_van_Haarlem says :

    Zelf vind ik het gewoon een mooie foto. Tsja, mensen met blond haar dragen vaak blauw omdat dat simpelweg mooi kleurt. Moeders (als ze rechtshandig zijn) dragen hun kind meestal links, zodat ze hun handige hand vrij hebben. Als je samen met je kind op de foto gaat, lijkt het me logisch dat je het de lens in laat kijken en niet achterstevoren of ondersteboven houdt. Voor het raam heeft wellicht te maken met de belichtingsmogelijkheden van de fotograaf. Het vrolijk gekleurde aureool hing er waarschijnlijk al.
    Zelf denk ik dat zijn reactie veel zegt over Frank G. Bosman :0).

  3. Case says :

    Het is in de traditie van de kunst, zowel in de literatuur, de schilderkunst als de fotografie om aan deze thema’s, die diep ingebed zijn in ons denken en onze cultuur te refereren. Dit toont het vakmanschap van de fotograaf. Gewoon erg goed gedaan!

  4. Jeroen Mank says :

    Eens met Case. Bovendien: fotografen krijgen vaak opdracht over wat voor soort foto de redactie wil. Ook i.v.m de gewenste tekstruimte en waar die tekst moet komen te staan. Als ik dat citaat lees krijg ik sterk het gevoel dat hier niet alleen de fotograaf maar ook de vormgever en de redactie heel erg bewust bezig zijn geweest.

  5. pijpkaneel says :

    @vera

    Wat jij hier doet, dat is nou precies wat atheïsten de hele dag doen: alles stuk trekken door middel van logica en wat er dan nog overblijft, noem je toeval.

    Alsof er geen Intelligent Design van een onzichtbare Fotograaf achter kan zitten. Of beter nog: een argeloze fotograaf die onwetende gestuurd wordt door een Hand van Boven.

    Dit valt me zó van je tegen. Frank G. ziet het gelukkig wel.

    😉

  6. Anne says :

    Let ook even op het ‘kruis’ in het raam achter ‘Maria’. Dat is zeker geen toeval maar inderdaad het knap ensceneren van een bewust beeld. Stijlicoon vind ik een veel te groot woord voor deze dame. Overigens is Univers niet altijd geinteresseerd en positief over de katholieke bijdrage van haar eigen universiteit. Ik vermoed dat deze foto aardig satirisch is bedoeld 🙂

  7. d says :

    sympathieke vrouw, die Mariska en een mooie foto!

  8. Pittig says :

    @ d

    Als je in die hoek van de katholieke kerk zou zitten die door haar wordt verketterd, zou je haar dan ook sympathiek vinden? Voor die mensen is zij meer de heilige bitch dan de heilige moeder…

  9. Wilfred says :

    @Pittig: Mmm. Is een heilige bitch geen contradictio in terminis? 😉

  10. Ds Dre says :

    @Wilfred

    Daarom is dat schilderij van Brown zo intrigerend.

  11. flipsonius says :

    @Ds Dre
    Kleng Boink! Nooit van de man gehoord, wat een antastisch mooi werk!

    Waar is die tentoonstelling….?

  12. Ds Dre says :

    MSK in Gent.

  13. Wilfred says :

    @Ds Dre: Ja, die Belgen hebben nog wel eens mooie kunsttentoonstellingen! Waarom is DS eigenlijk hier komen wonen? 😉

    Maar een heilige bitch? Dat zie ik er toch niet direct in. Verklaar je nader… (jammer dat je niet in kunt zoomen!)

  14. d says :

    Pittig, ik denk t wel hoor. Haar ideeen en normen en waarden zijn top en met haar karakter heb ik ook geen moeite. Een waardevol iemand in christelijk Nederland!

  15. flipsonius says :

    @Wilfred
    Ik kan wel inzoomen op mijn Apple (de AZ onder de computers, misschien geen kampioen verkopen maar wel het mooiste voetbal)…het schilderij heeft iets unheimisch. Ze houdt het kind vast alsof het een dood voorwerp is, het hoofdje valt een beetje achterover en lijkt geen ogen te hebben, ze heeft een trotse blik en een merkwaardige blos op haar wangen. Het aureool achter haar hoofd is een spiegel waarin je een man ziet en wat schilderijen aan een muur. Ik zie iets van naderend onheil.

  16. Wilfred says :

    @Flip: Oooh, ik heb vanavond zowel AZ als Ajax live gezien en ben tot de absoluuuuut objectieve conclusie gekomen dat Ajax op dit moment het mooiste voetbal speelt!

    Ook zonder inzoomen (ik moet het met een gewone laptop doen 😦 ) had ik die aspecten van het kind (de ogen, de leveloosheid) wel gezien. De vrouw doet een beetje denken in haar gezicht aan een Chinese vrouw uit een bepaalde periode. Maar om dan gelijk te denken aan een bitch…?

  17. Ds Dre says :

    @Wilfred.

    Wat het schilderij precies beoogd te zeggen is omstreden, maar ja dat was Brown zowiezo.
    Eén van de interpretaties is dat het om een jong meisje gaat dat verleid is door een oudere man en ongewenst zwanger is geworden.
    De vader is te zien in de spiegel achter haar hoofd en aan hem biedt ze zijn zoon aan zo van nou hier neem maar mee wat van jou is.

  18. mafchauffeur says :

    @Pittig & Wilfred:

    Bitch volgens de Engelse wiki: http://en.wikipedia.org/wiki/Bitch_(insult)

    – belligerent
    – unreasonable
    – rudely intrusive
    – agressive

    “Gentlemen”, may I have your votes please

  19. joost says :

    mafchauffeur
    Verkeerd gelezen denk ik 😉
    Blijmoedig
    Intelligent
    Theologisch
    Charamatisch
    Helder.

    joost

  20. mafchauffeur says :

    @joost: Charamatisch?

  21. joost says :

    Maf
    ja, waarom niet? Het beestje moet toch een naam hebben? we kunnen er ook nog charmant van maken. Kies maar. 🙂
    joost

  22. Wilfred says :

    @Joost: Mag charamant ook? 😉

    @MC: volgens mij zijn dat allemaal eigenschappen van een ‘bitch’… 😦

Trackbacks / Pingbacks

  1. H. Mariska-met-kind | Frank G. Bosman - 20 november, 2013