Niet voor jezelf leven: het bestaat nog

Verzekeringsmaatschappijen hebben altijd een soort religieuze suspense over zich hangen. Zij beschermen ons stervelingen – tegen een kleine vergoeding, dat dan weer wel – tegen de spelingen van het noodlot. Wie vroeger alleen God en zijn heiligen kon aanroepen voor bescherming tegen ziekte, ongelukken, werkeloosheid, blikseminslag en overstromingen, kan nu een polis met meer of minder uitgebreide dekking aanschaffen. Het zit ‘m al in het woord ‘ongeluk’, je hebt even geen geluk, het lot is tegen je. De spelingen van het lot worden er niet minder van – mensen blijven ziek worden en ongelukken maken – maar de financiële gevolgen bedreigen niet meer huis en haard. En dat leeft wel effe een stukje gemakkelijker.

Paraplubeschermengelen 

Die religieuze suspense van bescherming tegen het noodlot wordt door sommige verzekeringsmaatschappijen heel goed aangevoeld. Zo bedacht de RVS in 2007 de nog steeds iconische ‘paraplu’-reclamecampagne. Mannen-in-zwarte-pakken zweven met behulp van paraplu’s over de velden, kanalen en huizen van Nederland. Ze zwijgen en zweven, met de vanzelfsprekenheid van beschermengelen. Ze moeten ons beschermen tegen de spelingen van het lot, onzichtbaar als alles goed gaat, maar aanwezig om in te grijpen als het misgaat. 

Doodsengelen 

De vergelijking gaat echter mank: engelen beschermen je tegen het gevaar dat je bedreigt, terwijl een RVS-verzekering je alleen kan behoeden voor de financiële gevolgen. Bovendien zien de zwarte paraplubeschermengelen er niet uit alsof ze zich erg bekommeren om onze menselijke besognes. Ze lijken meer op de fatalistische doodsengelen uit City of Angels, dan op het vrolijke vliegende kindermeisje uit Mary Poppins. Bovendien moet je voor deze engelen grof geld betalen, terwijl Gods ouderwetse engelen gratis zijn, zoals elke genade gratis is. 

Niet voor jezelf leven 

Een andere organisatie snapt de religieuze suspense die rond verzekeringen hangt veel beter. In 2010 lanceert Univé de reclame-campagne ‘Niet voor jezelf leven. Het bestaat nog’. We zien vier scènes waarin wildvreemden elkaar onbaatzuchtig helpen: twee zakenmensen helpen een rolstoeler een stenen trap op, een tienermeisje raapt het weggewaaide geld op voor een vader-op-fiets-met-kind-voorop, een stoer bewaker van Marco Borsato geeft zijn paraplu (hé, alweer!) aan een meisje die in de stromende regen op diens handtekening wacht en een automobilist stopt op de snelweg om de brandende auto van een ander te blussen. Viermaal volstrekte vreemden voor elkaar, viermaal volstrekt onbaatzuchtig optreden. Er is geen beloning, geen catch, geen plicht, geen recht, alleen oprecht en vanzelfsprekende naastenliefde.

‘Wij zijn altijd van de Heer’ 

Dat dit nog bestaat, vraag je je direct af. En volgens Univé bestaat dat inderdaad nog: niet voor jezelf leven. De reclame laat vier voorbeelden zien. Wie een beetje bijbelvast is, hoort bovendien in deze slogan een bijna letterlijk citaat uit de Romeinenbrief van Paulus: “Niemand van ons leeft voor zichzelf, en niemand van ons sterft voor zichzelf. Zolang wij leven, leven we voor de Heer; en wanneer wij sterven, sterven we voor de Heer. Dus of we nu leven of sterven, we zijn altijd van de Heer”. (14,7-8) Ja, het bestaat kennelijk nog. Univé heeft er zelfs een speciale site voor in het leven geroepen, http://www.nietvoorjezelfleven.nl. Op de site zijn verhalen verzameld van onbaatzuchtig gedrag.

Het goede is zijn eigen beloning 

Univé is een verzekeraar zonder winstoogmerk, met verenigingsleden en niet met commerciële klanten. Dit grondkenmerk van Univé geeft – bedoeld of onbedoeld – een prachtige actualisatie wat het betekent om christen te zijn: elkaar helpen, zonder winstoogmerk, zonder contract, zonder dat het ‘je plicht’ is of het ‘recht van de ander’. De vanzelfsprekendheid waarmee deze naastenliefde gedaan wordt, hoort er ook bij. Niemand in de reclame laat zich erop voorstaan dat ie zo goed bezig is. ‘Laat je linkerhand niet weten wat je rechterhand doet’. (Mt. 6,3) Het goede is immers zijn eigen beloning, en wie goed doet zonder een beloning te verwachten (dus ook geen beter plekje in de hemel!), die is pas waarlijk Christus’ volgeling.

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg.

Advertenties

33 responses to “Niet voor jezelf leven: het bestaat nog”

  1. Paul says :

    Uhm? Promoten we nou opeens het Christen zijn?

  2. bodem says :

    Meneer Bosman, hoeveel heb je gehad van Unive voor dit reclamepraatje, of was het geheel onbaatzuchtig?

  3. goedgelovig says :

    @bodem: Sluikreclame. Wel een leuk ideetje. 🙂

    Frank Bosman is als cultuur- en mediatheoloog verbonden aan de Universiteit Tilburg. Hij schrijft geheel onafhankelijk over religieuze aspecten van commercials. Toch, Frank?

  4. citroenboom says :

    Hoewel het inderdaad wel wat weg heeft van een reclamepraatje past het eigenlijk prima onder ‘het ei van columbus’.

    Het geeft wel een goed idee weer. En het is helemaal niet erg dat een ‘commerciele’ (of is seculier beter) organisatie reclame maakt voor dergelijk gedrag. Zou ik meer willen zien.

  5. citroenboom says :

    @Paul
    In tegenstelling tot het ‘Gristen zijn’.

  6. Frank G. Bosman says :

    @bodem: Hmmm, geld vragen voor theologische praatjes over reclamefilmpjes…. da’s wel een heel goed idee… Ik ben te naïef om dat van tevoren te bedenken. Dus helaas voor de complotdenkers: ik schrijf deze stukken – for better or for worse – uit eigen beweging.

    @goedgelovig: Als cultuurtheoloog wil ik de cultuur van onze laatmoderne samenleving (ook zelf als drager van die cultuur) bestuderen en analyseren met specifieke belangstelling voor de expliciete en impliciete religieuze en levensbeschouwelijke elementen hierin. Voorbeelden van dit soort met ‘religieuze’ elementen geladen cultuuruitingen zijn literatuur en muziek, games, films en reclames. Wie wil weten hoe ‘wij’ denken over religieuze begrippen als ‘genade’ en ‘vergeving’ kan dat heel mooi vinden in de verschillende cultuuruitingen, zoals reclames.

  7. Henk says :

    Ach, een positief bericht over een club of organisatie mag ook wel een keertje.

  8. Ds Dre says :

    In de gezondheidszorg kom ik dit gedrag zeer vaak tegen. Wat is er zo bijzonder aan?

  9. Liliandil says :

    Oh, ik zag de titel van het stuk en dacht dat het hier over zou gaan:
    http://www.humanism.org.uk/news/view/722
    Stond gisteren een artikeltje over in het ND.

  10. Eilander says :

    @Frank: interessante wetenschap cultuurtheologie. Ik wist niet dat het bestond!
    Leuk stuk! inderdaad zit er in sommige campagnes de laatste tijd de trend om terug te willen naar oude waarden en normen, tenminste waarvan mensen denken dat het oude waarden en normen zijn.
    Er zit altijd een golfbeweging in de trend tussen progressief en conservatief. De laatste paar jaar lijkt de trend een beetje om te slaan naar conservatief.

  11. Ettje says :

    @Frank;
    Was in beginsel de opzet van elke verzekering: samen voor allen.
    Tot de graaiers kwamen.

  12. vertue says :

    @Ettje

    Klopt helemaal. Niets voor niets staat DELA – die uitvaartverzekeraar – voor Draagt Elkanders LAsten…

  13. Frank G. Bosman says :

    @ettje en @vertue: ja, dat is waar. Niet voor jezelf leven, is het idee van vele verzakeringen, waar helaas heel veel graaiers rondlopen. Idealisme loopt weer stuk op praxis. Geeft ook weer niet: hebben wij iets om over te mopperen, en mopperen is ook gewoon lekker.

  14. Ettje says :

    @Frank;
    Ik vind het meer iets om verdrietig over te zijn. Met mopperen bereik je niks. Maar ja, met alleen verdrietig zijn ook niet natuurlijk.
    Konden we er met z’n allen maar iets aan doen, het gewoon weer terugdraaien.
    Maar ‘k denk dat we er mee zullen moeten leren leven.

    En wie weet, zal eens de wal het schip keren… Of wordt het leven opeens weer zoals het zou moeten zijn, met z’n allen voor allen.
    Een mens moet ook wat overhouden om te dromen.

    Ach ja, DELA… Je had er vroeger ook die heetten: De laatste eer…
    Terwijl je nu nog nauwelijks een fatsoenlijke uitvaartstoet kunt organiseren. En netjes wachten tot de stoet voorbij is, zoals het hoort, is er al helemaal niet meer bij…

  15. Martin de Goede says :

    “Univé is een verzekeraar zonder winstoogmerk, met verenigingsleden en niet met commerciële klanten. ” Ach ja, als de salarissen ( ongetwijfeld van met name het management) maar hoog genoeg zijn maak je ook geen winst. Allemaal betaald door de leden.
    Geloven in een ideologische verzekeraar is wat dat betreft bijna het zelfde als geloven in ….

  16. Copson says :

    “…, een stoer bewaker van Marco Borsato geeft zijn paraplu (hé, alweer!) aan een meisje die in de stromende regen op diens handtekening…”
    Twee taalfouten in een halve zin!
    “…een meisje DIE…”
    “een stoer bewaker…”

  17. Frank G. Bosman says :

    @etje: “Konden we er met z’n allen maar iets aan doen, het gewoon weer terugdraaien.
    Maar ‘k denk dat we er mee zullen moeten leren leven.” En dat, mijn beste, noemen we nu ‘erfzonde’.

    @copson: meld je aan bij de redactie van GG voor de job van eindredacteur!

  18. Ettje says :

    @Frank;
    Het woord ‘erfzonde’ komt in de bijbel nergens voor en is dus onbijbels.
    Zelfs broeder Paulus, die in dit verband graag geciteerd wordt, heeft het er niet over!
    Erfzonde komt voort uit de dogmatiek… 🙂

  19. Patrick says :

    @Ettje het woord Drie-Eenheid komt ook niet voor in de bijbel…het woord “christelijke waarden” overigens ook niet…zijn die daarom onbijbels? 😉

  20. Ettje says :

    @Patrick;
    Als ik probeer te leven naar de Tien Woorden en de Bergrede, mag je dat, wat mij betreft, best ‘leven naar Bijbelse normen’ noemen.

    En inderdaad het woord Drie-Eenheid komt nergens in de bijbel voor. Wel de Vier-Eenheid, als je tenminste gelooft dat Jezus bij z’n doop de Geest ontving…
    Dan kom je de Vier-Eenheid tegen in Johannes 17.
    God de Vader, God de Zoon, God de Geest en de mensen, die in Hem geloven.

  21. Patrick says :

    @Ettje ik bedoelde daarmee eigenlijk dat erfzonde onbijbels noemen, omdat het woord op zich niet in de bijbel voorkomt, dus nergens op slaat….

  22. Ettje says :

    @Patrick;
    En ik bedoel: dat het hele idee van erfzonde nergens in de bijbel te lezen is. Nergens in de bijbel kom je uit bij erfzonde…
    Is een verzinsel van de dogmatiek.

    En natuurlijk staat het woord Vier-Eenheid ook nergens, maar als je Johannes 17 leest kom je daar wel bij uit.

  23. Patrick says :

    @Ettje leg dan eens romeinen 5:12 aan me uit?

  24. rob says :

    @Ettje
    Waarmee jij jezelf als onderdeel vd 4 eenheid gelijk stelt aan Jezus , God en de Heilige Geest?

    WOUW.
    awesome Ettje 🙂

  25. Ettje says :

    @Patrick;
    Daar staat: “dat sinds Adam, de dood in onze genen zit, met als gevolg dat we zondigen.” Niet dat we het zondigen geërfd hebben. Dat we nu eenmaal allemaal zondaars zijn… Zondigen is geen lot…

    @Rob: Gewoon goed lezen wat er staat in Johannes 17. Dat we alleen één zijn heeft niks te maken met allemaal in dezelfde kerk moeten zitten en allemaal hetzelfde geloven. Over die eenheid gaat het helemaal niet. ’t Gaat over één zijn met Jezus, zoals Hij één is met zijn Vader, en wij in Hem met de Vader…

    En nu verdwijn ik, want ik krijg bezoek van iemand met wie ik al vanaf m’n geboorte één ben. Ook dat kan! 🙂

  26. Ettje says :

    @Rob;
    Ik heb nergens een is-gelijk-teken geplaatst. Verschil zal er altijd zijn.

  27. Patrick says :

    @Ettje erf jij je genen niet? (welke bijbelvertaling gebruik je trouwens, volgens mij wist paulus niet wat genen waren…:-) ) In romeinen 3:23 staat trouwens dat we allemaal zondaars zijn.

    Misschien is het een goed idee als je een korte definitie van erfzonde hier neer zet, ik heb het gevoel dat we een beetje aan elkaar voorbij praten.

  28. rob says :

    @Ettje
    Er bestaat geen eenheid, in ieder geval geen voordurende eenheid, momentopnames zijn het, veel plezier met je wederhelft, of is het een kloon?

  29. Frank G. Bosman says :

    @ettje: ik weet dat ‘erfzonde’ geen bijbels begrip is, maar een systematisch-theologisch idee. Maar als raskatholiek heb ik geen enkel probleem om de Traditie een belangrijke plaats te geven in mijn denken en spreken over het Goddelijke. De nederdaling ter helle staat immers ook niet in de bijbel, maar wel in de Apostolische Geloofsbelijdenis (om maar iets te noemen). Als je de erfzonde bovendien niet biologisch-ethisch interpreteert, maar sociaal-psychologisch, is het een zeer bruikbaar begrip: wij worden immers allen geboren in de gebroken wereld die onze voorouders voor ons hebben achtergelaten.

  30. Indie aan says :

    nee joh… je moet gewoon in zweettherapie!
    in een hut! En je innerlijke ik naar je innerlijke ik laten binnenzweven!

    Gewoon Zuivering ontvangen op fysiek, emotioneel, mentaal en bewustzijnsniveau!

    En iets met stenen doen! jeweetwel de hut als de baarmoeder en de stenen der wijsheid, en iets met vuur, zonsopgangen en indianen en Spirits!

    Ow ja ok nog iets met ; het herstellen van de verbinding met het Leven”.

  31. Indie aan says :

    http://www.kheya.nl/

    De steen onder de kei!
    Het zweet onder de hut!

    De energie van synergie.

    Niet voor jezelf leven en het uberbewustzijn!

Trackbacks / Pingbacks

  1. Niet voor jezelf leven. Het bestaat nog « Frank G. Bosman - 16 november, 2013