Skyrim: kiezen tussen 2 soorten discriminatie

Het spel Skyrim (2011) is het vijfde deel in de beroemde Elder Scroll-serie. Producent Bethesda mengde voor deze topgame haar vorige succeshit Fallout 3 met een fantasy-thema. Het resultaat is een van de mooiste en meest uitgebreide games ooit. Behalve de main quest (de belangrijkste verhaallijn) zijn er honderden site quests die in willekeurige volgorde gespeeld kunnen worden in het grootste virtuele land dat ooit gecreëerd is: Tamriel. Voor de fijnproevers: Skyrim is een redelijk zware RPG, maar met veel elementen van een FPS dus voor een breed publiek geschikt.

Poëtische Edda

Skyrim leunt zwaar op de zogenaamde ‘poëtische Edda’, een verzameling gedichten over goden en helden, geschreven in het Oud-IJslands. De Edda vormt de bekendste en grootste bron voor de Noordse mythologie, het pantheon aan goden en andere mythische wezens uit oude religies van Noord-Europa. In Skyrim spelen verschillende goden een belangrijke rol. Ze hebben de neiging om zich direct om de speelwereld te bemoeien, al dan niet in de gedaante van een avatar.

Godheden

Het pantheon van Skyrim bestaat uit acht plus één god, de zogenaamde Eight (of Nine) Divinities. Er is een god van de wereld (onderverdeeld in een scheppend en vernietigend aspect), van de liefde, van oorlog, enzovoorts. Zoveel verschilt de Noordse godenwereld niet van die van bijvoorbeeld Homeros. De negende godheid Talos zorgt echter voor de nodige problemen in Tamriel, het mythische land van de Elder Scroll-games.

Imperials

De belangrijkste bevolkinsggroep in het land Tamriel dat verder bevolkt wordt door allerlei rassen mensen, elven en reptielen, zijn de Imperials. Afkomstig uit de provincie Cyrodiils is dit mensenras (of -stam, het verschil is niet heel duidelijk) erin geslaagd om het grootste deel van Tamriel aan zich te onderwerpen. Gemodelleerd naar de Romeinse legioenen zorgen zij voor rust, orde en eenheid in Tamriel. Volgens de mythologie van de Elder Scrolls is de grote keizer van de Imperials Tiber Septimus na zijn fysieke dood opgenomen in de godenwereld, een beetje zoals Hercules dat in de Griekse mythologie ook lukte. Hij wordt door de Imperials, maar vooral ook de Nords (een ander menselijk ras) uit de provincie Skyrim aanbeden als Talos, de negende godheid.

De Grote Oorlog

Enkele decennia voor de gebeurtenissen uit Skyrim vocht het keizerrijk een langdurige oorlog (de ‘Grote Oorlog’) uit met de Thalmor (een soort elvenras) over hun beider invloedssfeer. De oorlog bracht het keizerrijk tot een bijna volledige ineenstorting die alleen voorkomen kon worden door het sluiten van het Goud-Witte Concordaat tussen mensen en elven. Behalve een voorlopige gebiedsverdeling (in het nadeel van de Imperials) betekende het concordaat ook het absolute verbod op de verering van Talos, een bittere pil voor zowel de Imperials als de Nords. Talos was niet alleen de grote keizer van Cyrodiil, maar was van Noordse afkomst.

Kiezen

Als de speler ronddwaalt door de provincie Skyrim wordt hem of haar al in het begin een fundamentele keuze aangeboden. De definitieve keuze kan uitgesteld worden (of in bepaalde gevallen zelfs helemaal ontweken), maar hangt wel als een zwaard van Damocles boven je hoofd. Je moet namelijk partij kiezen tussen het keizerlijke leger en de opstandelingen. Het keizerlijke leger is namelijk naar Skyrim gereisd om de rebellie van de Stormcloacks neer te slaan. De Stormcloacks zijn een fractie binnen het Noordse ras dat zich wil bevrijden van het keizerrijk om de verboden eredienst aan Talos weer in te stellen.

Discriminatie

Waar je als speler in eerste instantie geneigd bent sympathie te hebben voor de Stormcloaks, merk je al snel dat Ulfric Stormcloak, de aanvoerder van de opstandelingen, een eersteklas racist is. Ulfric hangt een politiek van raszuiverheid aan: Skyrim voor de Nords en alle andere volkeren kunnen ten hoogste tweederangs burgers worden, weggestopt in getto’s waar ze het mikpunt van spot en uitbuiting zijn. De speler wordt zo geconfronteerd met een keuze uit twee kwaden: onvrijheid van godsdienst (maar wel orde) en racisme (maar wel Talos), oftewel de keuze uit discriminatie op basis van geloof of van ras.

Knap

Een vrij onmogelijke keus omdat de ene vorm van discriminatie niet per definitie minder slecht is dan de andere vorm. In die zin confronteert Skyrim de speler met zijn eigen innerlijke waardehiërarchie. Ikzelf heb lang moeten nadenken voor ik één van beide kanten steunde. De keuze die ik maakte, hou ik voor me, omdat ik er nog steeds niet trots op ben. En het is wederom een knappe prestatie van Skyrim dat het spel deze emotie in de speler weet op te roepen. In die zin is Skyrim ook trouw aan de complexe realiteit waarin de mens leeft en waarin het zelden duidelijk is wie nu de good guys en wie de bad guys zijn. Skyrim laat zien dat de meeste morele afwegingen niet bestaan uit het kiezen tussen wit en zwart, maar tussen verschillende grijstinten. Een waardevolle les.

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Theology.

About these ads

20 responses to “Skyrim: kiezen tussen 2 soorten discriminatie”

  1. WoodyFlow says :

    ? Er is per ongeluk een nerd-game recensie op GG gekomen? kan iemand die effe snel verwijderen?

  2. Francien Bosmama says :

    - Frankie!!!! Kom eens weg achter die computer!
    – Nee mam!! Ik ben bezig met een verhaaltje voor Goedgelovig
    – Yeah right! en nou weg achter dat achterlijke spel en ga eens opzoek naar een vriendin ofzo

  3. WoodyFlow says :

    Wel goed artikel verder..

    Doet me trouwens denken aan Obelix en Asterix. In het vijfde deel van de Dikke Blabla Baardman. Tuurlijk,ik weet deze aflevering is een zware RFPF wat dat betreft had het beter een DFRA kunnen zijn. Voor de kenners is het misschien leuk om te weten dat Asterix hier een cosmotripolatische oemptadoemda uitbeeld. Hij voert een epic war tegen de Gasbertretice XVI stam, die in het Dikkeboelshit tijdperk is ontstaan.
    Ze komen een mytische beroep tegen die eigenlijk niet bestaat. Het is de verschrikkelijke Cultuurtheoloog!!! Een vreemd gedrocht dat spelletjes speelt, youtube en andere filmpjes kijkt, strips leest, en nog meer onzin wat er maar op zijn pad komt. En omdat anders iedereen het gelijk door heeft dat de theoloog eigenlijk niets aan het doen is, gaat hij vervolgens met hoop omwegen, associaties, onzinnige parallellen, hoop moeilijke woorden, er een of andere moralistische draai aan geven. Zodat iedereen denkt: “Goh! zo kan je er ook naar kijken. Dat had ik er nou nooit ingezien..”

  4. Thomas says :

    Wat een kansloze reacties. Als je het spel niet hebt gespeeld, waarom heb je dan op de link gedrukt? Er staat duidelijk in de titel dat het om een game gaat… Waarom gaan jullie niet inhoudelijk in op het artikel, i.p.v. het af te kraken? De gaming-industrie is een miljarden industrie en weet dus ook honderden miljoenen mensen te binden, niet alleen ‘nerds’.

    Wat betreft de inhoud, ik vind het altijd weer jammer dat het artikeltje niet verder gaat. Het is interessant om te lezen over hoe een game probeert met de emotie en moraal van een speler te spelen. Ik wil het spel nu echt nog liever spelen, alleen trekt mijn pc het niet.. -.-‘
    Ik heb de vierde wel gespeeld, maar die gaat vervelen na een tijdje, deze lijkt me veeeel leuker!

  5. Heldere Henkie says :

    Ik heb de keuze inderdaad voor me uit geschoven wachtende op een moment dat de kant die ‘gelijk’ lijkt te hebben zich naar voren schoof. Nu met lvl 23 moet ik er misschien maar een keuze maken…Dank Frank nu weet ik iig dat de keuze niet makkelijker gaat worden

  6. Pittig says :

    @ Woodyflow

    Het kost je moeite om je in een andere wereld in te leven? Wil je niet weten naar welke muziek mensen luisteren, welke boeken ze lezen en welke games ze spelen?

    En vind je ook dat een recensent van games het spel zelf niet moet spelen? En dat een recensent van toneelstukken nooit naar het toneel moet gaan? En dat ze het liefst ook niet van hun onderwerp houden?

    Als het een recensie van The Lord of the Rings was geweest, had je eenzelfde soort recensie gekregen. Of van een boek als de bijbel (ken je die?) met het volk Israël dat en op een gegeven moment door de woestijn trekt en bij een berg aankomt. Ondertussen moeten ze allerlei moeilijke obstakels overwinnen, zoals de strijd tegen een volk met de naam Egyptenaren en later het volk van de Amalakieten. En dat ze daarbij bepaalde krachten kunnen krijgen als ze bepaalde taken volbrengen.

    @ Frank G. Bosman

    Prachtige recensie. De keuze tussen twee kwaden is een dagelijks terugkerend fenomeen voor elk mens. En met de grijstinten kan ik alleen maar van harte instemmen.

    Ook heel interessant om te lezen welke verhalen in de game-wereld populair zijn. De oude mythen en verhalen uit oude religies spreken mensen nog steeds aan!

    Nog een vraag: moet “site quests” uit de eerste alinea niet “side quests” zijn?

  7. WoodyFlow says :

    @pittig Ik ben nu bezig met een rummikub recensie dus ik heb even geen tijd om te reageren

    WoodyFlow: Cartoonoloog en verbonden aan de Amsterdam School of Cartoons and Drawings

  8. Frank G. Bosman says :

    @pittig ja, oeps, gelijk; het moet ‘side quest’ zijn

  9. Pittig says :

    @ WoodyFlow

    Ik ben echt heel benieuwd naar die recensie! Komt ie op Goedgelovig? Ben benieuwd welke filosofische zaken ten grondslag liggen aan Rummikub en voor welke duivelse dilemma’s we dan komen te staan! ;)

    Maarruh… het wordt er niet beter op, nu je me herinnert aan jouw werk/hobby… Tekeningetjes maken, dat doe toch voor je lol? Dat is toch kleuterwerk? Dat doe je toch niet serieus als een beroep? Je wilt me toch niet serieus vertellen dat jij aan het tekenen bent en dan kritiek hebt op iemand die aan het gamen is? ;)

    En jij gebruikt uiteraard geen enkele vorm van technologie, zoals stopmotion? De WoodyFlow die dat deed is een andere dan jij?

    Ken je trouwens deze site van nerds die tekenen?

    http://www.drawergeeks.com/

    Sterkte met jezelf! ;)

  10. rob says :

    @Woodyflow
    Je zou ook nog een recensie schrijven over wordfeud, DE hobby voor 50 plussers die kunnen omgaan met een smartphone :)

  11. rob says :

    @Bosman

    Een vrij onmogelijke keus omdat de ene vorm van discriminatie niet per definitie minder slecht is dan de andere vorm. In die zin confronteert Skyrim de speler met zijn eigen innerlijke waardehiërarchie. Ikzelf heb lang moeten nadenken voor ik één van beide kanten steunde. De keuze die ik maakte, hou ik voor me, omdat ik er nog steeds niet trots op ben

    Ah, Frank, het is maar een spelletje, zit er niet over in.

    Ik neem aan dat je moest kiezen om verder te kunnen spelen.
    Ik gok dat je koos voor de kant van geloof en regels.

    Skyrim laat zien dat de meeste morele afwegingen niet bestaan uit het kiezen tussen wit en zwart, maar tussen verschillende grijstinten. Een waardevolle les.

    Dat lijkt me niet.
    Je kiest voor het beste in het belang van allen, of voor jezelf.

    Het “beste” is in deze wereld lastig te vinden, maar je kan er wel naar streven.
    Uiteindelijk kies je dus wel tussen zwart en wit, maar de uitwerking is grijs. En dat is mi het meest frustrerend. Je kan het niet goed doen, hoewel je wel het beste wil doen.

  12. Pittig says :

    @ rob

    Het “beste” is in deze wereld lastig te vinden, maar je kan er wel naar streven.
    Uiteindelijk kies je dus wel tussen zwart en wit, maar de uitwerking is grijs.

    Maar dat bedoelt Frank Bosman nou juist. Het beste is in deze wereld niet te vinden en de uitwerking zal altijd grijs zijn. Want er is nergens puur zwart en puur wit. Kun jij mij een situatie of een persoon aanwijzen die door en door slecht is of door en door goed?

    Ik ben er nog nooit één tegengekomen…

  13. Pittig says :

    @ rob

    Ah, Frank, het is maar een spelletje, zit er niet over in.

    Die is echt uitstekend!!! :D

  14. Peter Kooiman says :

    Het is toch een vrij eenvoudige keuze. Zet de verschillende discriminatievormen even op een rij:
    * afkomst
    * ras
    * geloof
    * handicap
    * leeftijd
    * seksuele geaardheid

    Welke hoort niet in het rijtje thuis.

    Geloof. Daar kun je namelijk zelf heel veel aan doen, terwijl je met de andere items gewoon opgescheept zit, vaak al vanaf je geboorte.

  15. Hans vdB says :

    Mooi stuk, Frank. Luister niet naar de commentaren van mensen die zich hoogmoedig verheven voelen boven het “domme volk” dat computergames speelt.

    Ik las laatst een mooie christelijke beschouwing over Red Dead Redemption. Ben benieuwd wat je mening daarover is.

    http://www.relevantmagazine.com/culture/tech/features/25504-sin-and-sympathy-in-red-dead-redemption

  16. Red|Exergy says :

    Wat een bazenrecensie, maar dat verdient dit geniale spel dan ook wel.

    @Peter Kooiman:
    Afkomst en ras worden vaak ook gedefinieert als sociale constructen, en daarmee dus niet iets als een noodzakelijk iets waar je vanaf je geboorte aan vast zit. Of ik het hier mee eens ben weet ik nog niet, maar er is dus nog wel wat nuance aan te brengen.
    Als tweede punt _kan_ discriminatie op eigenschappen waar je wel wat aan kan doen (zoals geloof), omdat dit directer gericht is tegen jou individu en bijbehorende keuzes.
    Persoonlijk vind ik het minstens net zo vervelend, zo niet vervelender (afhankelijk van de situatie) dan discriminatie op leeftijd. Terwijl leeftijd toch de meest statische eigenschap is in het lijstje.

  17. rob says :

    @Pittig
    Frank heeft het over de morele afweging. Die bestaat uit grijs, zegt hij.

    Maar dat zou betekenen dat je nooit een goede of rechtvaardige afweging kan maken.
    Waarom hebben we rechters in het land, als dat onmogelijk zou zijn.

  18. Red|Exergy says :

    @rob:
    Frank heeft het in de laatste zin over grijstinten, niet over grijs. Lijkt op een klein verschil, maar wel degelijk erg belangrijk.

    Grijs suggereert namelijk dat er geen goede of slechte afweging mogelijk is, zoals je hierboven stelt. Grijstinten zegt dat elke afweging die je maakt, zowel zwart als wit bevat. Soms meer zwart, soms meer wit.

  19. Pittig says :

    @ rob

    Helemaal eens met Red|Exergy. Alle rechters die ik in documentaires en in rechtszaken heb gezien, spraken nooit van een duidelijk wit of zwart! Altijd waren er argumenten voor de andere kant.

    Het gaat dus om grijstinten. Donkergrijze tinten (met dus wat wit erin) en lichtgrijze (met dus wat zwart erin). En soms is het echt grijs! Dan weet je echt niet wat je moet doen!

  20. oppervlakkig says :

    Vind sommige reacties over dat dit een computerspel is een beetje jammer. Een computerspel van dit soort is net zoiets als een verhaal in een boek of een film, alleen dan interactief en liggen de keuzes bij jou in plaats van bij de protagonist. Het zijn verhalen waarin je je als kijker/lezer inleeft en waarin je fictieve morele keuzes voorgeschoteld worden.

    @Frank: Prachtig artikel, dank hiervoor.
    Wel om nog even te muggenziften het volgende. Je stelt “Producent Bethesda mengde voor deze topgame haar vorige succeshit Fallout 3 met een fantasy-thema.” Misschien heb je deze zin bedoelt als linklegger voor mensen die Fallout 3 gespeeld hebben, maar feitelijk gezien klopt deze zin natuurlijk niet. Zoals je zelf al zei is dit de vijfde installatie in een reeks. Skyrim is een voortzetting van Oblivion, welke weer een voortzetting is van Morrowind, enz. Fallout is eerder een menging van The Elder Scrolls met een apocalyptisch science-fiction thema. Maar dat dus even geheel terzijde ;-)