Schrijven in tongen

Nederland heeft een literaire primeur. In het kader van de Boekenweek 2007 vond vanmorgen in boekhandel Scheltema in Amsterdam de presentatie plaats van ‘Glossie’s Geheim’ van auteur Eddo van Santen, de eerste roman ter wereld die van a tot z in tongen is geschreven.

‘Glossie’s Geheim’ gaat over een jonge vrouw die ontdekt dat ze na bezoek aan een mysterieuze pinkstergemeente in de Bijlmer over verborgen krachten beschikt. Ze spreekt hier met niemand over, maar besluit om haar ervaringen aan haar dagboek toe te vertrouwen.

“Het is enigszins autobiografisch,” zegt Van Santen (foto), die net als zijn hoofdpersoon een dergelijke ervaring meemaakte. “Na bezoek aan een pinkstergemeente in Amsterdam bleek ik na handoplegging van de voorganger opeens in tongen te kunnen spreken, een soort bovennatuurlijke taal waarvan niemand de betekenis precies weet. Aangezien ik auteur ben, vroeg ik me natuurlijk af of ik dan ook in tongen zou kunnen schrijven. Ik probeerde het gewoon, en tot mijn verbazing kwam de ene zin na de andere naar boven, het vloeide gewoon over het scherm van mijn notebook.”

Daarmee schreef Van Santen zijn eerste boek in tongen, waarmee hij een wereldwijde primeur te pakken heeft. Lezers zullen echter wel wat moeite moeten doen om het verhaal te doorgronden. Zo opent Van Santen met de pakkende zin ”Sjoebalakarinas noekoele bontsji. Sakantas mirani noelafartas sjoenafintas.” Probeer daar maar eens chocola van te maken. “Je kunt zo’n boek niet met je verstand lezen,” legt Van Santen uit. “Het is iets wat je moet ervaren in je geest, het heeft een spirituele dimensie. De woorden werken tijdens het lezen op je in, waardoor je verbeelding het verhaal gaat visualiseren, het als het ware voor je ogen afschildert.”

Omdat het om een experimenteel boek gaat, is ‘Glossie’s Geheim’ door uitgeverij Matrix voor publicatie aan een testgroep van 12 lezers voorgelegd, met de vraag te beschrijven wat het boek met hen deed. Tien proeflezers gaven tijdens het lezen aan een soort ‘kosmische rust’ te ervaren. Vijf lezers hadden te maken met ’spontane opwellingen’ van tongentaal. Twee lezers zaten na een half uur nog steeds meewarig naar pagina 1 te turen, niet in staat er ook maar een touw aan vast te knopen.

Met een toch overwegend positieve response van de testgroep verwacht Van Santen veel van zijn tongendebuut. “Mensen willen mystiek-spirituele boeken lezen, en deze roman is niet alleen iets wat je leest en wat mystiek en ongrijpbaar is, maar wat je ook spiritueel kunt ervaren.” Boekhandel Scheltema was de eerste 500 door Van Santen gesigneerde exemplaren in ieder geval binnen een dag kwijt.

Niet iedereen staat op ‘Glossie’s Geheim’ te wachten. Kritiek is er vooral vanuit kerkelijke hoek. De dienst Communicatie van het aartsbisdom Utrecht heeft laten weten de hernieuwde belangstelling voor bijbelse thema’s “met vreugde te begroeten”, maar vindt ‘Glossies Geheim’ “te weinig recht doen aan de ernst van de geestesgaven”. Prof.dr. Willem Ouweneel, schrijver van een groot aantal boeken over het werk van de Heilige Geest, is gematigd enthousiast. “De bijbelse onderbouwing kan beter, maar we hebben in Nederland echt veel meer van de Geest nodig, en in dat kader is elke bijdrage is welkom.”

Maar moet tongentaal dan niet volgens goed bijbels gebruikt worden geïnterpreteerd? Hoe zit dat eigenlijk? Van Santen: “Het mooie van dit boek is juist dat iedereen waar ook ter wereld het kan lezen. Maar ik sluit vertalingen of interpretaties in een bestaande taal niet uit. En dan hebben we natuurlijk ook nog de filmrechten.”